Trái phiếu là gì? Nhà kinh doanh gặp những rủi ro gì khi đầu tư trái phiếu?

Có thể nói, đầu tư trái phiếu là hình thức kinh doanh an toàn trong thời kỳ khủng hoảng kinh tế. Không giống như đầu tư chứng khoán, trái phiếu khá ổn định. Tuy nhiều người đã nghe qua về trái phiếu nhưng chưa thực sự hiểu rõ về hình thức đầu tư này. Vậy hãy cùng Kotra Hanoi tham khảo bài viết dưới đây để biết thêm thông tin chi tiết nhé.

Trái phiếu là gì?
Mua trái phiếu là hình thức đầu tư khá ổn định

Trái phiếu là gì?

Trái phiếu là chứng nhận nghĩa vụ nợ của các doanh nghiệp hoặc các tổ chức có thẩm quyền phát hành. Ở nước ta, trái phiếu thường do kho bạc nhà nước hoặc chính phủ phát hành. Khi đến kỳ đáo hạn, người mua trái phiếu sẽ nhận được cả gốc và lợi tức như đúng số tiền ghi trên cuống phiếu. Một số trái phiếu được trả lãi theo định kỳ tùy thuộc vào cơ quan phát hành trái phiếu.

Trái phiếu có in các thông tin như: điều khoản cho vay, thời gian thực hiện (thời gian đáo hạn), mệnh giá, lợi tức. Phần lớn các trái phiếu phát hành sẽ có giá từ 100.000 đồng trở lên và phụ thuộc nhiều vào các yếu tố như thời điểm đáo hạn, danh tiếng của tổ chức và coupon. Trong trường hợp người mua trái phiếu không muốn sở hữu nữa thì vẫn có thể bán cho những nhà đầu tư khác.

Đặc điểm của trái phiếu 

Trái phiếu hợp pháp phải có đầy đủ những đặc điểm sau đây:

  • Trái phiếu có thể là doanh nghiệp hoặc cơ quan có thẩm quyền phát hành. Nếu là doanh nghiệp phát hành thì sẽ gọi là trái phiếu doanh nghiệp, do kho bạc phát hành thì là trái phiếu kho bạc hoặc chính phủ phát hành thì gọi là trái phiếu chính phủ hoặc công trái.
  • Bất cứ doanh nghiệp hoặc cá nhân nào cũng có thể mua trái phiếu, kể cả chính phủ. Những loại trái phiếu có ghi tên của trái chỉ được gọi là trái phiếu ghi danh, còn ngược lại thì được gọi là trái phiếu vô danh
  • Trái chủ (người mua trái phiếu và cho nhà phát hành trái phiếu vay tiền) không chịu trách nhiệm về hiệu quả sử dụng vốn vay mà chỉ có nghĩa vụ thanh toán nợ theo đúng cam kết.
  • Nguồn thu của trái phiếu là tiền lãi, số tiền này không phụ thuộc vào kết quả kinh doanh và là khoản thu cố định
  • Trong trường hợp công ty bị giải thể thì cổ phần của công ty phải được ưu tiên thanh toán cho những người đang nắm giữ trái phiếu đầu tiên vì bản chất của trái phiếu là chứng khoán nợ. Sai khi thanh toán hết cho trái chủ thì các cổ đông mới được chia phần.
Bất cứ doanh nghiệp hoặc cá nhân nào cũng có thể mua trái phiếu
Bất cứ doanh nghiệp hoặc cá nhân nào cũng có thể mua trái phiếu

Phân loại trái phiếu 

Trái phiếu được phân thành nhiều loại khác nhau, chúng được phân loại theo 3 cách là chủ thể phát hành, hình thức trái phiếu và lợi tức trái phiếu.

Theo chủ thể phát hành

Trái phiếu phân loại theo chủ thể phát hành là hình thức phổ biến và được nhiều doanh nghiệp áp dụng nhất hiện nay. Chúng bao gồm:

  • Trái phiếu doanh nghiệp
  • Trái phiếu ngân hàng hoặc tổ chức tài chính
  • Trái phiếu Chính phủ.

Theo hình thức trái phiếu

  • Trái phiếu vô danh: Là những loại trái phiếu không có tên của người mua, sổ sách của nhà phát hành trái phiếu cũng không có tên. 
  • Trái phiếu ghi danh: Ngược lại với trái phiếu vô danh, trái phiếu ghi danh là trái phiếu có ghi tên của người mua và cũng có tên trong sổ sách của nhà phát hành.

Trái phiếu có khá nhiều cách phân loại khác nhau 

Theo lợi tức trái phiếu

  • Trái phiếu có lãi suất cố định: Loại trái phiếu này được xác định theo phần trăm lãi suất cố định theo mệnh giá của nhà phát hành (có thể là chiết khấu, giá gia tăng hoặc ngang giá).
  • Trái phiếu có lãi suất biến đổi: Loại trái phiếu này còn có tên gọi khác là trái phiếu có lãi suất thả nổi được tính theo lãi suất theo số tham chiếu khác. Khi lãi suất tham chiếu biến đổi cũng khiến cho lợi tức của trái phiếu bị biến đổi. Và tổng lợi tức cuối kỳ khi thanh toán ở mỗi kỳ là khác nhau.
  • Trái phiếu có lãi suất bằng không: Người mua trái phiếu sẽ không nhận được lợi tức vào cuối kỳ. Tuy nhiên, trái chủ có quyền mua trái phiếu với giá thấp hơn giá niêm yết nhưng cuối kỳ vẫn được hoàn trả bằng mệnh giá phát hành.

Trái phiếu khác cổ phiếu như thế nào?

Có khá nhiều người nhầm lẫn giữa trái phiếu với cổ phiếu và không biết cách phân biệt hai loại này như thế nào. Chúng ta có thể hiểu đơn giản rằng trái phiếu là một loại chứng chỉ ghi nợ còn cổ phiếu là chứng chỉ góp vốn. Trái phiếu do trái chủ sở hữu, họ thường là Chính phủ, doanh nghiệp hoặc ngân hàng, tổ chức kinh tế phát hành, còn cổ phiếu do cổ đông sở hữu. Cổ phiếu sẽ không đem lại lãi suất cho nhà đầu tư, ngược lại trái phiếu sẽ thu về lợi nhuận đến ngày đáo hạn.

Tuy nhiên, người nắm giữ cổ phiếu mới có quyền được tham gia vào các hoạt động của công ty còn trái chủ thì không. Cổ phiếu gắn liền với sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp nên cổ đông không được phép rút vốn trực tiếp. Trái phiếu an toàn hơn, người mua có quyền rút khi đến ngày đáo hạn và có quyền chuyển đổi thành cổ phiếu. Nhưng cổ phiếu không có quyền chuyển thành trái phiếu và có rủi ro cao hơn. 

Trái phiếu là một loại chứng chỉ ghi nợ còn cổ phiếu là chứng chỉ góp vốn

Nhà kinh doanh gặp những rủi ro gì khi đầu tư trái phiếu?

Mặc dù nói đầu tư trái phiếu an toàn và ít rủi ro hơn những hình thức kinh doanh khác, tuy nhiên nhà đầu tư cần phải có đầu óc kinh doanh, tính toán để hạn chế thấp nhất khả năng gặp rủi ro khi đầu tư vào doanh nghiệp nào đó. Dưới đây là những rủi ro khi đầu tư vào trái phiếu mà bạn cần quan tâm. 

Rủi ro khi tái đầu tư

Tái đầu tư là hiện tượng trái chủ đã nhận được tiền nhưng không có cơ hội tái đầu tư lại với mức lãi suất tương đương. Đây là hình thức khá phổ biến ở các doanh nghiệp và nó ảnh hưởng đến lợi nhuận của nhà đầu tư. Do đó, khi quyết định mua trái phiếu, nhà đầu tư sẽ lựa chọn những trái phiếu không có đặc tính thu hồi để có thể nhận được mức lãi suất cao hơn đồng thời giảm rủi ro khi tái đầu tư trong những lần tiếp theo. 

Rủi ro khi tái đầu tư trái phiếu
Rủi ro khi tái đầu tư trái phiếu

Rủi ro lãi suất 

Thông thường lãi suất với trái phiếu sẽ có quan hệ ngược chiều. Khi nhu cầu tăng sẽ khiến trái phiếu tăng giá, lãi suất giảm và các nhà đầu tư sẽ cố gắng nắm bắt cơ hội này để giữ lợi suất cao nhất có thể. Từ đó, lãi suất của trái phiếu sẽ cao hơn. Nhưng cũng có trường hợp lãi suất tăng, nhà đầu tư bắt buộc phải bán trái phiếu có lãi suất thấp dẫn đến giá trái phiếu nói chung bị giảm. Đây cũng là rủi ro lớn khiến trái chủ bị thua lỗ khi kinh doanh trái phiếu. 

Rủi ro lạm phát

Trong những năm gần đây, tình trạng lạm phát tại thị trường Việt Nam ngày một phổ biến và tăng với tốc độ nhanh chóng. Lạm phát ảnh hưởng đến sự gia tăng của tốc độ lãi suất, làm giảm sức mua trái phiếu và khiến trái chủ thu về lợi suất âm.

Rủi ro lạm phát

Rủi ro tín dụng

Trái phiếu Chính phủ được cho là loại trái phiếu có mức độ rủi ro thấp nhất bởi khả năng phát hành tiền cũng như thu Thuế là nguồn để Nhà nước có thể thanh toán cho trái chủ khi đáo hạn. Tuy nhiên khi trái chủ mua trái phiếu của các doanh nghiệp thì không an toàn như vậy, trái phiếu sẽ có rủi ro cao hơn và phải trả lãi suất cao hơn cho nhà đầu tư. 

Rủi ro thanh khoản 

Trong một vài trường hợp, nhà đầu tư không thể bán được trái phiếu do thị trường trái phiếu quá nhỏ dẫn đến giá cả bị biến động. Chúng tác động trực tiếp đến tỷ suất lợi nhuận của trái chủ.

Rủi ro thanh khoản

Rủi ro xếp hạng

Khi khả năng kinh doanh hoặc tín dụng của công ty thấp dẫn đến khả năng đáp ứng các khoản nợ của công ty thấp gây tổn hại đến lợi nhuận thu được của trái chủ. Trong trường hợp này, các doanh nghiệp còn bị các tổ chức cho vay hoặc ngân hàng tính lãi suất cao hơn gây tổn hại đến tình hình phát hành trái phiếu của chủ đầu tư.

Đầu tư vào trái phiếu khá an toàn và tạo ra một nguồn thu nhập ổn định cho trái chủ, tuy nhiên bạn cũng cần phải sáng suốt và nắm rõ những kiến thức về trái phiếu để có thể đầu tư đúng lúc, đúng chỗ.

Hy vọng với những thông tin trên, bạn đọc đã hiểu khái niệm trái phiếu là gì? Những rủi ro khi đầu tư trái phiếu. Mọi thắc mắc hoặc đóng góp để bài viết được tốt hơn, xin vui lòng để lại bình luận phía dưới bài viết.

Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x