Tết Đoan ngọ là gì? Cúng Tết Đoan ngọ như thế nào

Tết Đoan ngọ là gì? Tết Đoan ngọ cúng gì?

Tết Đoan Ngọ là gì? Không còn là câu hỏi lạ lẫm với giới trẻ hiện nay. Mặc dù gắn kết với người Việt Nam từ cổ chí kim đến nay, nhưng dường như các bạn trẻ của chúng ta lại hờ hững trước ngày Tết Đoan Ngọ. Thậm chí, một số bạn còn không biết Tết Đoan Ngọ là gì, Tết Đoan Ngọ cúng gì, hay cúng Tết Đoan Ngọ như thế nào. Phải chăng cuộc sống quá bận rộn khiến chúng ta bị cuốn sâu vào vòng xoáy của công việc, học tập, các mối quan hệ xã hội mà quên mất ngày lễ tết “ý nghĩa” này của quê hương.

Với chiều dài văn hoá hàng nghìn năm, người Việt có rất nhiều phong tục, tập quán độc đáo. Trong đó phải kể đến có lễ hội diễn ra quanh năm, bốn mùa xuân, hạ, thu, đông đều có những nét đặc trưng. Bên cạnh Tết Nguyên Đán, Tết Hàn Thực, Tết Trung Thu còn có tết Đoan Ngọ – đã xuất hiện từ lâu trong văn hoá của người Á Đông. So với các ngày lễ khác, Tết Đoan Ngọ dường như không được chú ý cho lắm. Sức hút của nó với thế hệ trẻ còn chưa thực sự mạnh mẽ, khiến các bạn tỏ ra ít hứng thú hoặc cho rằng đó chỉ là một ngày bình thường không có gì đặc biệt.

Suy nghĩ đó chỉ xuất hiện khi chúng ta chưa hiểu rõ về ngày Tết Đoan Ngọ. Nếu ai đó đã từng tìm hiểu ý nghĩa của ngày lễ này, chắc chắn sẽ không thể bỏ qua nó một cách dễ dàng. Đã là ngày lễ tết của quê hương, thì ngày nào cũng đong đầy ý nghĩa và có cái “thú vị” riêng của nó. Tết Đoan Ngọ cũng vậy. Nếu biết được những điều hấp dẫn xung quanh ngày lễ này, đảm bảo rằng ai cũng muốn nó xuất hiện vài lần trong năm.

Không để quý vị chờ đợi lâu hơn nữa, bài viết dưới đây Hanoi1000 sẽ chia sẻ tới bạn tất cả những gì “hay ho” nhất về ngày Tết Đoan Ngọ, bao gồm: Tết Đoan Ngọ là gì? Tết Đoan Ngọ ăn gì, cúng gì? Cúng Tết Đoan Ngọ như thế nào?

Tết Đoan ngọ là gì? Tết Đoan ngọ cúng gì?
Tết Đoan ngọ là gì? Tết Đoan ngọ cúng gì?

Tết Đoan Ngọ là gì?

Tết Đoan Ngọ có tên gọi khác là Tết Đoan Dương, diễn ra vào ngày mùng 5 tháng 5 Âm lịch hàng năm, và được xem là một trong những dịp lễ quan trọng nhất của năm. Không chỉ xuất hiện ở Việt Nam, mà các nước láng giềng trong khu vực châu Á như: Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Triều Tiên,… cũng tưng bừng tổ chức ngày lễ này.

Không ít người thắc mắc, Tết Đoan Ngọ Tiếng Anh là gì? Tết Đoan Ngọ tiếng anh là Mid – Year Festival, tức là lễ hội tổ chức vào giữa năm. Đối với người Việt Nam mà nói không ai có thể nhớ chính xác: Tết Đoan Ngọ xuất hiện từ khi nào. Chỉ biết rằng nó đã gắn kết với người dân qua nhiều thế hệ, truyền từ đời này sang đời khác, thậm chí là trải qua hàng ngàn năm và xuyên suốt chiều dài lịch sử.

Đối với người Việt Nam, Tết Đoan Ngọ hay Tết Đoan Dương có ý nghĩa vô cùng quan trọng
Đối với người Việt Nam, Tết Đoan Ngọ hay Tết Đoan Dương có ý nghĩa vô cùng quan trọng

Mặc cho xã hội có những sự thay đổi lớn lao, xu hướng sống hiện đại và tiện ích đang chiếm lĩnh tư tưởng của người dân, thì ngày Tết Đoan Ngọ vẫn giữ cho mình những nét đẹp văn hóa riêng, bất chập dòng chảy mạnh mẽ của thời gian. Đến nay, theo nhận định của rất nhiều người, Tết Đoan Ngọ đã trở thành một phần không thể thiếu của văn hoá dân tộc Việt Nam, và những người con đất Việt cần ý thức được việc bảo tồn, duy trì và phát triển phong tục tập quán tốt đẹp này.

Chữ “Đoan” trong tiếng Hán Nôm có nghĩa là mở đầu, “Ngọ” là múi giờ theo cách tính thời phong kiến. Mỗi ngày sẽ có 12 giờ được đặt tên theo 12 con giáp: Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi. Giờ Ngọ là khoảng thời gian từ 11 giờ sáng tới 1 giờ chiều. Vì vậy ăn tết Đoan Ngọ sẽ vào đúng giữa trưa của ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch – ngày hạ chí nên càng trở nên linh thiêng hơn.

Mâm cúng đơn giản của ngày Tết Đoan Ngọ
Mâm cúng đơn giản của ngày Tết Đoan Ngọ

Nguồn gốc của Tết Đoan Ngọ

Ngay tại Việt Nam, mỗi vùng miền, khu vực đều có tương truyền về nguồn gốc tết Đoan Ngọ nhưng lại có sự khác biệt lớn, mang đặc trưng văn hoá của xứ ấy. Ví dụ như một số tỉnh phía Bắc thì coi ngày mùng 5 tháng 5 là ngày giỗ của mẹ Âu Cơ – người sinh ra bọc trăm trứng là 100 người Việt Nam đầu tiên, trong đó người con cả chính là vua Hùng vĩ đại.

Còn ở vùng đồng bằng Nam Bộ thì tết Đoan Ngọ là ngày thờ một vị thánh mẫu trên núi Bà Đen. Ở các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long thì đây là ngày đánh dấu sự bắt đầu của mùa mưa lũ. Phổ biến nhất là tích một lão nông chỉ cho dân chúng cách lập đàn cúng lễ xua đuổi sâu bọ có hại tới mùa màng, cây cối vì thế tết Đoan Ngọ còn có tên gọi khác là tết diệt sâu bọ. Đồng thời cũng là dịp lễ mà bà con nông dân ăn mừng mùa vụ bội thu.

Một số tỉnh miền Tây còn dâng lễ thịt vịt vào ngày Tết Đoan Ngọ
Một số tỉnh miền Tây còn dâng lễ thịt vịt vào ngày Tết Đoan Ngọ

Tết Đoan Ngọ cúng gì? Tết Đoan Ngọ ăn gì?

Tết Đoan Ngọ là một dịp lễ hết sức đặc biệt nên đồ cúng lễ hay ẩm thực của những ngày này cũng rất ấn tượng. Tất cả những thứ này không có gì là xa hoa, đắt đỏ, trái lại chúng rất đơn giản và có thể tìm mua ở rất nhiều cửa hàng khác nhau. Nhiều người có thói quen tự chế biến thực phẩm thờ cúng, cũng như những món ăn ngon cho gia đình thưởng thức trong ngày Tết Đoan Ngọ này.

Thông thường, sau khi thắp hương gia đình sẽ “thụ lộc” và cùng nhau thưởng thức luôn những món ăn đó. Nhắc đến Tết Đoan Ngọ, chắc chắn không ai có thể bỏ qua 2 món ăn tuyệt vời là: Bánh gio chấm mật mía và rượu nếp thơm nồng.

Bánh gio chấm mật mía – đồ cúng lễ không thể thiếu trong ngày Tết Đoan Ngọ

Bánh gio được làm từ gạo ngâm trong nước tro, rồi đun sôi trên củi hoặc rơm. Nếu nấu trên bếp than (hoặc các loại bếp công nghiệp như hiện nay), thì bánh gio sẽ ko có được mùi vị đặc trưng vốn có. Trước khi đem đun, bánh gio được gói trong lá chuối xanh mướt.

Bánh gio có vị nhạt, thanh mát, nên khi ăn sẽ chấm với mật mía nguyên chất để tạo cảm giác ngon miệng hơn. Loại bánh này có tác dụng giải nhiệt, làm mát gan, thanh lọc cơ thể, rất thích hợp ăn vào những ngày hè nóng nực. Đối với một số Tỉnh Miền Nam và Miền Tây, ngoài bánh gio chấm mật mía, người ta còn cúng lễ cả những món ăn làm từ thịt vịt. Việc này hiếm khi xuất hiện ở các tỉnh phía Bắc. Vì quan điểm của người dân cho rằng: chỉ nên cung chay (bánh, trái cây, hoa, tiền vàng) trong dịp Tết Đoan Ngọ.

Bánh gio chấm mật mía nguyên chất
Bánh gio chấm mật mía nguyên chất

Rượu nếp là món ăn đặc sắc nhất của Tết Đoan Ngọ

Một món ăn không thể bỏ qua trong dịp Tết Đoan Ngọ đó là rượu nếp. Sở dĩ món ăn này có tên gọi như vậy là do được làm từ gạo nếp nguyên hạt đồ chín thành xôi, trộn với men rượu rồi ủ liên tiếp trong 3 ngày. Nghĩa là: Gạo nếp kết hợp với rượu trắng tạo nên món ăn vừa ngọt, vừa thơm, vừa có vị cay của rượu, nên người ta gọi nó là rượu nếp.

Nếu bạn là người không uống được rượu (hoặc không hứng thú với vị cay cay của rượu nếp), thì có thể trộn thêm 1 ít đường trước khi ăn. Món rượu nếp vì thế mà ngọt ngào, thơm nồng và dễ ăn hơn rất nhiều. Vị cay của rượu cũng được giảm bớt do kết hợp với đường ngọt.

Theo quan niệm dân gian, trong cơ thể chúng ta cũng có nhiều loại ký sinh gây hại cho đường tiêu hoá, do đó ăn rượu nếp có thể tiêu diệt tận gốc chứng bệnh này. Theo quan điểm dân gian, ngày mùng 5 tháng 5 Âm lịch là thời điểm đẹp nhất trong năm để làm việc này. Việc thưởng thức rượu nếp giữa 2 miền Bắc, Nam có sự khác biệt đôi chút. Nếu như người Bắc chỉ ăn rượu nếp theo kiểu đổ ra bát (giống với ăn cơm hằng ngày), thì người Nam lại nắm rượu nếp thành những viên tròn bằng nhau, sau đó mới thưởng thức từng viên một.

Đối với các tỉnh miền Trung, rượu nếp lại có hình vuông màu trắng, ăn cùng với nhiều nước được nấu từ gạo nếp và rượu trắng nguyên chất. Họ gọi đó là cơm rượu nếp. Cùng là một món ăn nhưng với mỗi vùng miền, người dân lại có cách chế biến và thưởng thức khác nhau, nhưng tất cả đều là bản sắc văn hoá và thể hiện tập tục riêng của mỗi địa phương.

Rượu nếp là món ăn không thể thiếu trong Tết Đoan Ngọ
Rượu nếp là món ăn không thể thiếu trong Tết Đoan Ngọ

Cúng Tết Đoan ngọ như thế nào cho đúng?

Để cúng tết Đoan ngọ, bạn cần chuẩn bị đầy đủ các thứ sau cho Mâm lễ cúng gia tiên, bao gồm:

– Hương, hoa, vàng mã

– Nước

– Rượu nếp

– Các loại hoa quả:

  • Mận
  • Hồng xiêm
  • Dưa hấu
  • Vải
  • Chuối…

Văn khấn ngày Tết Đoan Ngọ

Nam mô a di Đà Phật!

Nam mô a di Đà Phật!

Nam mô a di Đà Phật!

– Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.

– Con kính lạy Hoàng thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.

– Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân cùng chư vị Tôn thần.

– Con kính lạy Tổ tiên, Hiển khảo, Hiển tỷ, chư vị Hương linh (nếu bố, mẹ còn sống thì thay bằng Tổ khảo, Tổ Tỷ)

Tín chủ chúng con là:…………

Ngụ tại:…………………………..

Hôm nay là ngày Đoan Ngọ, chúng con sửa sang hương đăng, sắm sanh lễ vật, hoa đăng, trà quả dâng lên trước án.

Chúng con kính mời ngài Bản cảnh Thành hoàng, Chư vị Đại Vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân, Ngũ phương, Long Mạch, Tài thần, cúi xin các Ngài giáng lâm trước án chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.

Chúng con kính mời các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, chư vị Hương linh gia tiên nội ngoại họ…………………, cúi xin ác vị thương xót con cháu chứng giám tâm thành thụ hưởng lễ vật.

Tín chủ con lại kính mời các vị Tiền chủ, Hậu chủ tại nhà này, đất này đồng lâm án tiền, đồng lai hâm hưởng, độ cho chúng con thân cung khang thái, bản mệnh bình an.

Bốn mùa không hạn ách, tám tiết hưởng bình an thịnh vượng.

Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.

Nam mô a di Đà Phật!

Nam mô a di Đà Phật!

Nam mô a di Đà Phật!

Các tập tục cổ truyền trong Tết Đoan Ngọ

Bên cạnh việc chuẩn đồ cúng lễ ông bà, tổ tiên thì người Việt Nam còn có một số hoạt động với hy vọng có thể xua đuổi được xui xẻo, bệnh tật. Các bà, các mẹ sẽ chuẩn bị lá (hoặc rễ) của cây rau mùi, sau đó đun lấy nước tắm hoặc xông khắp cơ thể. Rau mùi là một loại rau thơm, có tính nóng, giúp giải tỏa căng thẳng và mệt mỏi cho người dùng.

Không chỉ là Tết Đoan Ngọ, ngả cả những ngày bình thường nhất, nếu bạn cảm thấy cơ thể mệt mỏi, không thoải mái, hoặc bỗng nhiên có mùi hôi khó chịu thì vẫn có thể tắm (hoặc xông nóng) bằng lá mùi tự nhiên. Loại lá này có tác dụng vô cùng hiệu quả đối với con người, giúp chúng ta khỏe mạnh và thư thái hơn rất nhiều.

Nếu không may có ai bị cảm cúm đúng dịp tết Đoan Ngọ, thì nên sử dụng 1 trong 5 loại cây thuốc sau đây: bạch đàn, xương rồng, ngũ trảo, dâu tằm và củ sả. Cách làm như sau: Rửa sạch nguyên liệu, bỏ vào nồi nước đun sôi, sau đó xông khắp cơ thể cho đến khi toát ra mồ hôi là được. Theo các chuyên gia phong thủy, 5 loại cây thuốc trên có tác dụng xua đuổi tà ma, ác quỷ, giúp bảo vệ cơ thể khỏi những luồng khí độc, góp phần giúp tinh minh mẫn hơn.

Rau mùi được sử dụng phổ biến trong ngày Tết Đoan Ngọ
Rau mùi được sử dụng phổ biến trong ngày Tết Đoan Ngọ

Tết Đoan Ngọ chỉ diễn ra đúng 1 lần trong năm, vì thế mà ai cũng háo hức mong chờ để dâng lên ông bà tổ tiên những món ăn ngon. Hy vọng bài viết trên đây đã giúp bạn hiểu được Tết đoạn ngọ là gì? Tết đoan ngọ cúng gì rồi nhé. Bài viết cũng cung cấp cho quý vị những thông tin bổ ích nhất về ngày tết Đoan Ngọ. Đây là cơ sở để bạn sẽ có sự chuẩn bị chu đáo hơn nữa nhân ngày Tết Đoan Ngọ mùng 5 tháng 5 âm lịch.

Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x