Cuối năm là thời điểm người lao động đặc biệt quan tâm đến thưởng Tết và lương tháng 13. Không ít người đặt câu hỏi: lương tháng 13 có bắt buộc không, doanh nghiệp có quyền không chi trả hay không? Đây là vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền lợi, hợp đồng lao động và quy định pháp luật hiện hành. Bài viết dưới đây của hanoi1000.vn sẽ phân tích rõ căn cứ pháp lý theo Bộ luật Lao động 2025, làm rõ bản chất của lương tháng 13, cách tính phổ biến, nghĩa vụ thuế – bảo hiểm và những lưu ý quan trọng để người lao động tự bảo vệ quyền lợi của mình.
Lương tháng 13 có bắt buộc không theo luật Lao động 2025?
Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần căn cứ vào các văn bản pháp luật về lao động hiện hành. Nhiều người lao động vẫn lầm tưởng rằng cứ đi làm đủ năm là mặc nhiên sẽ có thêm một tháng lương vào dịp cuối năm, nhưng thực tế pháp lý lại có những quy định rất cụ thể về tính chất của khoản tiền này.
Căn cứ theo Điều 104 Bộ luật Lao động 2025 (số 125/VBHN-VPQH), khái niệm “lương tháng 13” thực chất không xuất hiện trong văn bản luật. Thay vào đó, nó được xếp vào nhóm “tiền thưởng”. Theo quy định, tiền thưởng là số tiền hoặc tài sản hoặc các hình thức khác mà người sử dụng lao động thưởng cho người lao động căn cứ vào kết quả sản xuất, kinh doanh và mức độ hoàn thành công việc của người lao động.
Do đó, câu trả lời cho câu hỏi lương tháng 13 có bắt buộc không là KHÔNG BẮT BUỘC. Việc doanh nghiệp có chi trả khoản tiền này hay không hoàn toàn phụ thuộc vào các yếu tố sau:
- Kết quả kinh doanh của doanh nghiệp: Nếu công ty thua lỗ hoặc gặp khó khăn tài chính, họ có quyền không chi trả thưởng.
- Mức độ hoàn thành công việc: Nếu nhân viên không đạt KPI hoặc vi phạm kỷ luật, mức thưởng có thể bị cắt giảm hoặc xóa bỏ.
- Quy chế riêng của công ty: Khoản tiền này chỉ trở thành nghĩa vụ bắt buộc nếu nó được ghi nhận trong Hợp đồng lao động, Thỏa ước lao động tập thể hoặc Quy chế thưởng nội bộ của công ty.
Cách tính lương tháng 13 chuẩn xác nhất hiện nay
Dù không phải là khoản bắt buộc theo luật định, nhưng khi đã cam kết chi trả, các doanh nghiệp thường áp dụng các phương thức tính toán dựa trên thâm niên và đóng góp của nhân viên để đảm bảo tính công bằng. Việc nắm rõ cách tính giúp người lao động tự bảo vệ quyền lợi và dự toán được thu nhập cuối năm của mình.
Hiện nay, có hai cách tính phổ biến nhất mà các bộ phận nhân sự thường áp dụng cho đội ngũ nhân viên của mình:
Đối với nhân viên làm đủ 12 tháng
Trong trường hợp này, mức thưởng thường được tính bằng một tháng lương thực tế hoặc lương bình quân trong năm. Công thức:
Lương tháng 13 = Mức lương trung bình của 12 tháng làm việc hoặc Lương tháng 12 (tùy quy chế công ty)
Đối với nhân viên làm chưa đủ 12 tháng
Nếu bạn mới gia nhập công ty trong năm, khoản thưởng này sẽ được tính theo tỷ lệ thời gian làm việc thực tế. Đây là cách tính nhân văn, đảm bảo những người mới vẫn có sự khích lệ nhất định. Công thức:
Lương tháng 13 = lương trung bình × (số tháng làm việc/12)
Thời gian thử việc có được tính không?
Một câu hỏi thường gặp là liệu thời gian thử việc có được tính vào thâm niên để hưởng lương tháng 13 hay không. Thông thường, nếu sau khi kết thúc thử việc, người lao động ký hợp đồng chính thức và làm việc liên tục đến hết ngày 31/12, các doanh nghiệp sẽ tính gộp cả thời gian thử việc vào để tính tiền thưởng. Tuy nhiên, điều này cần được ghi rõ trong quy chế của từng đơn vị.
Phân biệt lương tháng 13 và thưởng tết
Nhiều người thường đánh đồng lương tháng 13 và thưởng Tết là một. Tuy nhiên, đây là hai khái niệm có sự khác biệt về bản chất và thời điểm chi trả. Việc hiểu rõ sự khác biệt này giúp người lao động có cái nhìn thực tế hơn về chế độ đãi ngộ của công ty.
>>> Nghị Định 46 Là Gì? Giải Đáp Nghị Định 46/2026
Thông thường, lương tháng 13 được coi là khoản “thưởng định kỳ” dựa trên thời gian làm việc, trong khi thưởng Tết (Tết Nguyên đán) lại mang tính chất “quà tặng” và phụ thuộc mạnh mẽ vào lợi nhuận cuối năm của doanh nghiệp.
| Đặc điểm | Lương tháng 13 | Thưởng Tết |
| Bản chất | Khoản thưởng tích lũy theo thâm niên làm việc. | Thưởng khuyến khích dựa trên hiệu quả kinh doanh. |
| Thời điểm chi trả | Thường vào kỳ lương tháng 12 (Dương lịch). | Thường vào trước kỳ nghỉ Tết Nguyên đán. |
| Cơ sở tính toán | Thường dựa trên mức lương cố định. | Có thể là tiền mặt, hiện vật hoặc kỳ nghỉ. |
| Tính ổn định | Thường cố định (1 tháng lương). | Biến động mạnh theo lợi nhuận công ty. |
Các quy định về thuế và bảo hiểm đối với lương tháng 13
Một vấn đề mà người lao động thường “đau đầu” khi nhận thưởng chính là các khoản khấu trừ. Nhiều người thắc mắc tại sao lương tháng 13 của mình bị trừ một khoản tiền đáng kể trước khi về tài khoản. Điều này liên quan trực tiếp đến quy định về Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) và Bảo hiểm xã hội (BHXH).
Theo quy định mới nhất năm 2026, chúng ta cần lưu ý hai điểm mấu chốt sau để tránh nhầm lẫn khi kiểm tra phiếu lương (payslip):
Lương tháng 13 có tính thuế TNCN không?
Căn cứ theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, lương tháng 13 được xác định là thu nhập từ tiền lương, tiền công và có tính chất tiền thưởng. Do đó, khoản tiền này PHẢI CHỊU THUẾ TNCN.
- Khoản thưởng này sẽ được cộng gộp vào thu nhập của người lao động trong tháng nhận thưởng để tính thuế theo biểu thuế lũy tiến từng phần.
- Nếu tổng thu nhập sau khi giảm trừ gia cảnh vượt mức quy định, bạn sẽ phải trích nộp thuế đúng quy định.
Lương tháng 13 có phải đóng bảo hiểm xã hội không?
Ngược lại với thuế, theo khoản 26 Điều 1 Thông tư 06/2021/TT-BLĐTBXH, tiền thưởng theo quy định tại Điều 104 Bộ luật Lao động không làm căn cứ để tính đóng BHXH bắt buộc. Vì vậy, người lao động KHÔNG PHẢI ĐÓNG BHXH cho khoản lương tháng 13 này. Bạn sẽ nhận trọn vẹn số tiền sau khi đã trừ thuế TNCN (nếu có).
Những câu hỏi thường gặp cho người lao động dịp cuối năm
Bên cạnh vấn đề pháp lý, trong thực tế có rất nhiều tình huống oái oăm xảy ra xung quanh khoản tiền thưởng này. Trang tin hanoi1000.vn đã tổng hợp các câu hỏi phổ biến nhất để bạn đọc tham khảo và có sự chuẩn bị tốt nhất.
Nghỉ việc trước tết có được hưởng lương tháng 13 không?
Đây là trường hợp gây tranh cãi nhiều nhất vì lương tháng 13 là khoản thưởng không bắt buộc, nên nếu trong hợp đồng lao động hoặc quy chế công ty có điều kiện “người lao động phải đang làm việc tại công ty đến ngày 31/12” thì những người nghỉ việc trước thời điểm này sẽ không được hưởng. Tuy nhiên, một số công ty có chính sách tốt vẫn chi trả theo tỷ lệ tháng làm việc nếu bạn nghỉ việc đúng quy trình.
Công ty làm ăn thua lỗ có được cắt thưởng không?
Như đã phân tích ở phần lương tháng 13 có bắt buộc không, câu trả lời là CÓ. Nếu kết quả sản xuất kinh doanh không có lợi nhuận hoặc doanh nghiệp đang trong quá trình phá sản, giải thể, họ hoàn toàn có quyền không chi trả thưởng trừ khi trong hợp đồng có điều khoản cam kết chi trả bất kể tình hình kinh doanh.
Mức lương tháng thứ 13 của mọi nhân viên có giống nhau không?
Không nhất thiết. Mức thưởng sẽ khác nhau tùy thuộc vào vị trí, cấp bậc, mức lương cơ bản và đặc biệt là đánh giá xếp loại cuối năm (A, B, C). Những nhân sự có đóng góp xuất sắc thường nhận được mức thưởng cao hơn mức 1 tháng lương thông thường.
Kết luận
Tóm lại, câu trả lời cho vấn đề lương tháng 13 có bắt buộc không là phụ thuộc hoàn toàn vào sự thỏa thuận giữa bạn và công ty. Pháp luật không ép buộc doanh nghiệp phải trả, nhưng đây lại là một nét văn hóa đẹp và là chế độ đãi ngộ quan trọng giúp doanh nghiệp thu hút tài năng.
Để đảm bảo quyền lợi của mình, hanoi1000.vn khuyên bạn nên đọc kỹ các điều khoản về lương – thưởng có trong Hợp đồng lao động của mình ngay trước khi bắt đầu nhận việc. Hy vọng bài viết đã cung cấp cho bạn những kiến thức hữu ích để “vui Tết an toàn, tiền thưởng vững vàng”!