Tài liệu

Hành động xã hội là gì?

Hành động xã hội là gì? Đặc điểm, phân loại và cấu trúc của hành động xã hội.

Khái niệm

Theo triết học, hành động xã hội là một hình thức giải quyết mâu thuẫn các vấn đề xã hội.

Ví dụ: Hành động được tạo ra từ các phong trào xã hội, các tổ chức, đảng phái chính trị.

Trong xã hội học, khái niệm về hành động xã hội được coi là hoàn chỉnh nhất là định nghĩa của Max Weber: Hành động xã hội là một hành vi mà chủ thể gán cho một ý nghĩa chủ quan nhất định.

Như vậy, hành động bao giờ cũng có động cơ nhất định. Nhưng không phải hành động nào cũng là hành động xã hội. Tuy nhiên, rất khó phân biệt chính xác hành động xã hội và hành động không xã hội vì con người không phải lúc nào  cũng hoạt động một cách có ý thức, có ý chí.

Đặc điểm

  • Hành động xã hội bao giờ cũng có sự tham gia của yếu tố ý thức.
  • Hành động xã hội là một bộ phận cấu thành hoạt động sống của cá nhân.
  • Hành động xã hội có tên gọi nhất định, nhờ đó các chủ thể nhận biết được ý nghĩa của hành động, biết nên hành động đến đâu để điều khiển và kiểm soát hành động.
  • Hành động xã hội diễn ra trong mọi lĩnh vực của đời sống con người và thường được coi như một phương thức đặc biệt của quan hệ giữa con người với thế giới bên ngoài và hoạt động đó được tạo thành trong việc cải tạo thế giới cho phù hợp với các mục đích của con người.
  • Hành động xã hội thường nâng các thành phần xã hội hướng đến sự thay đổi tư cách của những cá thể khác.
  • Hành động xã hội bị quy định bởi môi trường xã hội cụ thể, nó liên quan chặt chẽ tới bối cảnh xã hội, chịu sự kiểm soát của bối cảnh xã hội và sự kiềm chế xã hội.
  • Hành động xã hội luôn gắn với tính tích cực của cá nhân.
  • Hành động xã hội luôn luôn phù hợp với vị thế xã hội. Chính vì vậy, khi hành động các chủ thể thường cân nhắc nên hành động như thế nào cho phù hợp với vị thế của mình.

Phân loại hành động xã hội:

Theo mức độ ý thức của hành động (Pareto – Italia): chia hành động xã hội thành hành động logic và hành động phi logic:

    • Hành động logic là những hành động hợp lý có những mục đích được ý thức một cách rõ ràng, các cá nhân hành động hướng đến mục đích đó.
    • Hành động phi logic là những hành động bản năng, những hành động không được ý thức. Hành động phi logic có cơ sở là một tổ hợp các bản năng, ham muốn, lợi ích…

Trong mỗi chủ thể hành động đều có cả hành động logic và hành động phi logic, nhưng theo ông hành động phi logic là cốt lõi thậm chí là cơ sở của mọi quá trình xã hội.

Theo động cơ (Max Weber – Đức): chia hành động xã hội làm 4 loại:

    • Hành động duy lý – công cụ: thực hiện có cân nhắc, tính toán, lựa chọn công cụ, phương tiện, mục đích sao cho hiệu quả nhất (hành động kinh tế).
    • Hành động duy lý – giá trị: được thực hiện vì bản thân hành động (mục đích tự thân).
    • Hành động duy cảm (xúc cảm): do các trạng thái xúc cảm hay tình cảm bột

phát gây ra, không có sự cân nhắc, xem xét, phân tích.

  • Hành động duy lý – truyền thống: tuân thủ theo những thói quen, nghi lễ, phong tục tập quán.

Trong đó, Weber coi trọng nhất là hành động duy lý – công cụ.

Theo định hướng giá trị (Parsons – Mỹ):

  • Toàn thể – bộ phận: chủ thể tuân thủ theo những quy tắc chung hoặc theo những tình huống đặc thù của hoàn cảnh khi hành động.
  • Đạt tới – có sẵn: chủ thể hành động có định hướng, liên quan đến những đặc điểm xã hội của các cá nhân.
  • Cảm xúc – trung lập: thoả mãn các nhu cầu trực tiếp cấp bách hoặc những nhu cầu nào đó xa vời nhưng quan trọng.
  • Đặc thù – phân tán: định hướng đến các đặc thù hay những đặc điểm chung của hoàn cảnh.
  • Định hướng cá nhân – định hướng nhóm: chủ thể hành động vì lợi ích của bản thân hay có tính đến lợi ích của nhóm.

Cấu trúc của hành động xã hội

Một hành động xã hội được tạo nên bởi hệ thống các thành phần sau:

  • Nhu cầu: là những mong muốn của chủ thể về các yếu tố vật chất và tinh thần nhằm đảm bảo sự tồn tại và phát triển của con người xã hội. Nhu cầu là khởi điểm của hành động, không có nhu cầu thì không có hành động.
  • Động cơ: là nhu cầu được ý thức hoá và được phản ánh trong tư duy của chủ thể tạo thành động lục cho hành động diễn
  • Chủ thể: trong các trường hợp cụ thể, chủ thể không phải là những con người chung chung mà phải là một đối tượng hay một tổ chức xã hội liên quan trực tiếp hay gián tiếp gây ra hành động.
  • Hoàn cảnh: liên quan đến các yếu tố như không gian, thời gian, địa điểm diễn ra hành động. Các yếu tố này có tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến hành động đã, đang và sẽ diễn
  • Phương tiện: là những yếu tố mà chủ thể dùng để thực hiện hành động và đạt được mục đích. Trong xã hội hiện đại, khi hành động trở nên phúc tạp thi các phương tiện, công.
  • Mục đích: là cái đích mà hành động cần đạt tới.
Rate this post

Hanoi1000

Là một người sống hơn 30 năm ở Hà Nội. Blog được tạo ra để chia sẻ đến mọi người tất cả mọi thứ về Hà Nội. Hy vọng blog sẽ được nhiều bạn đọc đón nhận.

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Back to top button