Tổng hợp

Georges Seurat: Người cha đẻ của nghệ thuật Điểm họa 

Georges Seurat (1859 – 1891) là họa sĩ Tân ấn tượng người Pháp, ông nổi tiếng với loạt tác phẩm tinh tế, đơn cử Bathers at Asnières (1884), A Sunday Afternoon on the Island of La Grande Jatte (1884 – 1886), Parade de cirque (1887 – 1888) Le Chahut (1889 – 1890).

georges seurat hinh anh 1 e1642862471424 - Georges Seurat: Người cha đẻ của nghệ thuật Điểm họa
Bức ảnh chụp danh họa Georges Seurat năm 1888

Kết hợp hội họa với quang học, danh họa đã thay đổi hướng đi của nghệ thuật hiện đại khi phát minh các phương pháp tiếp cận mới như kỹ thuật điểm họa, chủ nghĩa sắc độ.

Nhờ những thành tựu ấy, Georges Seurat ghi dấu ấn cá nhân lên tiến trình hội họa, thúc đẩy quá trình phát triển nghệ thuật phương Tây và tạo tiền đề cho sự ra đời của trường phái Biểu hiện, Dã thú.

Cuộc đời của nghệ sĩ tài hoa nhưng bạc mệnh Georges Seurat

Georges Pierre Seurat chào đời năm 1859 trong một gia đình giàu có tại Paris, thủ đô nước Pháp. Cha ông tên Antoine Chrysostome Seurat và nằm trong hàng ngũ quan chức, mẹ là Ernestine Faivre, người gốc Paris.

Từ khi còn nhỏ, Georges Seurat đã tiếp xúc với hội họa qua những bài học của người chú Paul Haumonté, một họa sĩ nghiệp dư. Điều này góp phần khơi dậy và nuôi dưỡng đam mê nghệ thuật ở cậu bé.

Những bước đi đầu tiên trong sự nghiệp cầm cọ

Năm 1875, Georges Seurat bắt đầu học vẽ tại École Municipale de Sculpture et Dessin, trường nghệ thuật của thành phố. Tại đây, cậu thiếu niên luyện tập dưới sự dẫn dắt của thầy Justin Lequien, nhà điêu khắc người Pháp.

Khoảng thời gian ấy đã tạo nên tình bạn đẹp giữa Seurat và Edmond Aman-Jean, gương mặt nổi bật của trường phái Tượng trưng. Hai họa sĩ từ đó luôn song hành, hỗ trợ nhau trên con đường nghệ thuật.

georges seurat hinh anh 2 - Georges Seurat: Người cha đẻ của nghệ thuật Điểm họa
Bức ảnh chụp họa sĩ Edmond Aman-Jean

Ba năm sau, Georges Seurat theo học tại trường École des Beaux-Arts, cái nôi của nghệ thuật truyền thống. Không chỉ cung cấp khóa đào tạo cơ bản, ngôi trường này còn khuyến khích học viên luyện tập bằng cách sao chép tranh, tác phẩm điêu khắc cổ điển.

Nhờ sự chỉ dẫn tận tình của họa sĩ hàn lâm Henri Lehmann, Seurat có cơ hội làm quen với nhiều thể loại như chân dung, thần thoại, tôn giáo cùng lịch sử. Tuy nhiên, chúng phần nào khiến cậu cảm thấy chán nản vì quá cứng nhắc, khô khan.

Mùa hè năm 1879, Seurat tham dự triển lãm của các nhà Ấn tượng gồm Claude Monet, Camille Pissarro, Edgar Degas, Gustave Caillebotte và Mary Cassatt. Sở hữu phong cách mới mẻ, những tác phẩm từ trường phái đã ảnh hưởng sâu sắc, thay đổi góc nhìn của người họa sĩ.

georges seurat hinh anh 3 - Georges Seurat: Người cha đẻ của nghệ thuật Điểm họa
Tác phẩm Little Girl in a Blue Armchair (1878) được danh họa Mary Cassatt trưng bày tại triển lãm năm 1879

Vài tháng sau, Georges Seurat rời trường học để làm việc độc lập nhưng sớm bị gián đoạn bởi nghĩa vụ quân sự. Khi ấy, cậu phải gia nhập hải quân và phục vụ tại Brest, miền Tây nước Pháp trong một năm.

Khoảng thời gian đó tác động nhiều đến màu sắc cá nhân của Georges Seurat, khuyến khích cậu thực hiện nhiều bức vẽ với chủ đề thiên nhiên, bãi biển, bầu trời, hải quân cũng như tàu thuyền.

Georges Seurat và nét đột phá trong nghệ thuật

Năm 1880, Georges Seurat trở lại thủ đô Paris sau khi hoàn thành nghĩa vụ quân sự. Cùng người bạn Edmond Aman-Jean, họa sĩ tiến hành mở xưởng vẽ cá nhân để làm nơi sáng tác và nghiên cứu nghệ thuật.

Thời bấy giờ, trường phái Ấn tượng không chỉ nổi tiếng bởi nét phá cách mà còn thu hút sự chú ý của nhiều họa sĩ trẻ như Seurat. Dù tuân theo chủ đề từ trường phái, Georges Seurat lại phát triển cách tiếp cận cùng những kỹ thuật mới khi phối hợp khoa học với nghệ thuật.

Miệt mài học hỏi để nâng tầm phong cách, anh đã nghiên cứu nhiều chuyên luận về mỹ thuật như Essai sur les signes inconditionnels (Humbert de Superville), Grammaire des arts au dessin (Charles Blanc).

georges seurat hinh anh 4 - Georges Seurat: Người cha đẻ của nghệ thuật Điểm họa
Kiến thức nền tảng về hội họa trong Grammaire des arts au dessin của Charles Blanc

Không chỉ giới hạn ở nghệ thuật, Seurat còn khám phá các lý thuyết quang học gồm De la loi du contraste simultané des couleurs (Michel Eugène Chevreul), Modern Chromatics with Applications to Art and Industry (Ogden Rood), Handbuch der Physiologischen Optik (Hermann von Helmholtz).

Ngoài một số học thuyết kể trên, người họa sĩ cũng quan tâm đến bố cục, phương pháp ứng dụng màu sắc từ những bậc thầy Eugène Delacroix, Camille Corot, Jean-François Millet, Puvis de Chavannes.

Nhờ sự nỗ lực không ngừng nghỉ, Georges Seurat đã phát minh thành công kỹ thuật Điểm họa (pointillism) cùng chủ nghĩa Sắc độ (chromoluminarism), đánh dấu bước tiến mới của hội họa Châu Âu.

georges seurat hinh anh 5 - Georges Seurat: Người cha đẻ của nghệ thuật Điểm họa
Những phát minh của Georges Seurat thể hiện rõ qua họa phẩm The Eiffel Tower (1889)

Kỹ thuật Điểm họa là phương pháp sử dụng các chấm nhỏ, riêng biệt để tạo dải màu trong tác phẩm nghệ thuật. Chủ nghĩa Sắc độ thì đề cập đến lý thuyết ứng dụng, phân tích sắc thái ở tông màu dựa trên yếu tố quang học.

Dù đã hình thành phong cách cá nhân, anh vẫn tiếp tục luyện tập, sáng tác loạt tranh đơn sắc như The seller of oranges (1881), The black bow (1882). Năm 1883, Seurat tham dự Salon de Paris với họa phẩm Portrait of Edmond-François Aman-Jean (1883), bức chân dung bằng chì than.

georges seurat hinh anh 6 - Georges Seurat: Người cha đẻ của nghệ thuật Điểm họa
Portrait of Edmond-François Aman-Jean (1883) là minh chứng cho tài năng hội họa của Georges Seurat

Kết hợp góc nhìn cổ điển với hiệu ứng hài hòa, Georges Seurat mang đến một tuyệt tác nghệ thuật có giá trị bền vững, trường tồn cùng không gian và thời gian. Nhận lời khen từ giới chuyên môn, tác phẩm là thành tựu đầu tiên của người họa sĩ trẻ.

Một năm sau, Seurat cho ra đời tuyệt phẩm Bathers at Asnières (1884), bức tranh ứng dụng phương pháp “balayé” hay còn gọi là kỹ thuật làm mờ bằng nét chéo.

georges seurat hinh anh 7 - Georges Seurat: Người cha đẻ của nghệ thuật Điểm họa
Bathers at Asnières (1884) tái hiện hoạt động giải trí của người lao động Paris

Dẫu mang tính đột phá, họa phẩm không được chấp thuận tại Salon de Paris bởi nó đối nghịch với hệ thống quy tắc, quan điểm ở nghệ thuật cổ điển. Georges Seurat vì vậy từ bỏ triển lãm truyền thống để phát triển xu hướng nghệ thuật mới, phong trào Tân ấn tượng.

Nhằm gạt bỏ lối mòn về tư duy, Seurat thành lập Hiệp hội nghệ sĩ độc lập cùng nhiều họa sĩ cấp tiến như Albert Dubois-Pillet, Henri Edmond Cross, Théo Van Rysselberghe, Maximilien Luce, Charles Angrand, Odilon Redon và Paul Signac.

Với khẩu hiệu “không có ban giám khảo hay giải thưởng”, họ tổ chức các buổi triển lãm riêng biệt, mở ra một kỷ nguyên mới cho hội họa hiện đại.

Nhờ tư tưởng tiến bộ, Paul Signac nhanh chóng thân thiết với Georges Seurat, hai nghệ sĩ thường chia sẻ quan điểm, tầm nhìn cùng kỹ thuật. Dưới tác động từ Seurat, Paul Signac đã ứng dụng phương pháp Điểm họa lên nhiều bức tranh như Femme à l’ombrelle, Capo di Noli, Antibes le soir.

georges seurat hinh anh 8 - Georges Seurat: Người cha đẻ của nghệ thuật Điểm họa
Họa sĩ Paul Signac khắc họa chân dung nàng Berthe Roblès qua tuyệt tác Femme à l’ombrelle

Mùa hè năm 1886, danh họa được Camille Pissarro mời tham dự triển lãm Ấn tượng. Tại đây, Georges Seurat trưng bày tác phẩm tâm đắc của bản thân, bức họa A Sunday Afternoon on the Island of La Grande Jatte (1884 – 1886).

georges seurat hinh anh 9 - Georges Seurat: Người cha đẻ của nghệ thuật Điểm họa
Buổi chiều chủ nhật trong họa phẩm A Sunday Afternoon on the Island of La Grande Jatte (1884 – 1886)

Ứng dụng kỹ thuật Điểm họa cùng chủ nghĩa Sắc độ, bức tranh nhận được vô số lời tán thưởng từ giới mộ điệu. Không dừng lại ở đó, tầm ảnh hưởng của tác phẩm còn lan rộng trên phạm vi toàn quốc, thu hút sự chú ý của công chúng yêu nghệ thuật.

Khoảng thời gian sau đó, Seurat liên tục góp mặt trong các triển lãm của Hiệp hội nghệ sĩ độc lập tại Paris, từ buổi trưng bày bởi nhóm Les XX ở Brussels đến một số triển lãm như Exposition de Janvier, Galerie Martinet, Tweede Jaarlijksche Tentoonstelling der Nederlandsche Etsclub.

Khoảng thời gian cuối đời của Georges Seurat 

Cuối thập niên 1880, Georges Seurat kiếm tìm nguồn cảm hứng từ các bãi biển nước Pháp như Normandy, Grandcamp, Honfleur, Port-en-Bessin và Crotoy.

Mô tả khung cảnh hùng vĩ, êm đềm nhưng có phần cô liêu, danh họa cho ra đời loạt tranh gồm Beach at Bas Butin, Honfleur (1886), Port-en-Bessin Entrance to the Harbor (1888) hay View of Crotoy, the Valley (1889).

georges seurat hinh anh 10 - Georges Seurat: Người cha đẻ của nghệ thuật Điểm họa
Vẻ đẹp mộng mơ nơi bến cảng trong Port-en-Bessin Entrance to the Harbor (1888)

Trong thời gian ấy, Seurat gặp gỡ người mẫu Madeleine Knobloch qua những buổi làm việc chung. Hai người nhanh chóng trở nên thân thiết, nảy sinh hảo cảm và bắt đầu mối quan hệ ngọt ngào.

Là nàng thơ kiêm người tình, vẻ đẹp tuyệt sắc của Madeleine được tái hiện trong Jeune femme se poudrant (1889 – 1890), tác phẩm mà danh họa dành tặng Madeleine Knobloch.

georges seurat hinh anh 11 e1642953194644 - Georges Seurat: Người cha đẻ của nghệ thuật Điểm họa
Nhan sắc mỹ miều của nàng thơ kiêm người tình Madeleine Knobloch trên họa phẩm Jeune femme se poudrant

Trưng bày tại triển lãm độc lập, bức tranh khắc họa nhân vật nữ khi nàng trang điểm. Nhằm mô tả vẻ nữ tính, Georges Seurat sử dụng các chi tiết như bình hoa, chiếc nơ, bông phấn cùng áo nịt bụng.

Mùa hè năm 1890, danh họa dành thời gian nghỉ mát tại bãi biển Gravelines, miền Bắc nước Pháp. Khung cảnh yên bình nơi đây đã truyền cảm hứng, thúc đẩy Seurat sáng tác nhiều tuyệt phẩm gồm The Channel of Gravelines, Petit Fort Philippe (1890), The Channel at Gravelines, Evening (1890), The Channel at Gravelines, in the Direction of the Sea (1890).

georges seurat hinh anh 12 e1642953394844 - Georges Seurat: Người cha đẻ của nghệ thuật Điểm họa
The Channel at Gravelines, in the Direction of the Sea (1890) mô tả vẻ thanh bình của nước Pháp

Để tái hiện vẻ thơ mộng, Georges Seurat đã kết hợp màu sắc rực rỡ, nét chấm phá tinh tế với bố cục hài hòa, điều này tạo sự sống động cùng tính chân thực cho họa phẩm.

Đầu năm 1891, danh họa đột ngột qua đời sau cơn bạo bệnh, bỏ lại nhiều tác phẩm cùng hoài bão còn dang dở. Nén nỗi đau mất người thân, gia đình Seurat tổ chức lễ truy điệu tại nhà thờ Saint-Vincent-de-Paul và chôn cất thi thể ông ở nghĩa trang Père Lachaise.

Sau mười năm kể từ ngày mất của Georges Seurat, gia đình đã phối hợp cùng các đồng nghiệp như Paul Signac, Félix Fénéon, Lucie Cousturier để tổ chức triển lãm tôn vinh, lan tỏa những giá trị nghệ thuật mà danh họa tạo nên.

Phong cách hội họa làm nên tên tuổi Georges Seurat

Sở hữu phong cách độc đáo, Georges Seurat thường khắc họa chủ đề hiện đại gồm khung cảnh thành phố, vùng ngoại ô, rạp xiếc hay công viên giải trí. Điều đó thể hiện qua nhiều tác phẩm như The Models (1886), Circus Sideshow (1887 – 1888) cùng The Eiffel Tower (1889).

georges seurat hinh anh 13 e1642953470285 - Georges Seurat: Người cha đẻ của nghệ thuật Điểm họa
The Models (1886) gây ấn tượng bởi nội dung táo bạo và những hàm ý liên quan tới chính trị

Vượt khỏi giới hạn của trường phái Ấn tượng, danh họa phát triển thành công cách tiếp cận mới khi kết hợp hội họa với khoa học, cổ điển và đương đại. Ông từ đó thiết lập hệ thống màu sắc tinh tế, đường nét độc đáo, bố cục hài hòa, qua đó thay đổi diện mạo hội họa trong thế kỷ mười chín.

Người lao động trong Bathers at Asnières (1884)

Là họa phẩm sơn dầu trên vải, Bathers at Asnières (1884) mô tả khung cảnh yên bình khi người lao động tắm rửa và nghỉ ngơi bên bờ sông Seine, miền Bắc nước Pháp.

georges seurat hinh anh 7 - Georges Seurat: Người cha đẻ của nghệ thuật Điểm họa
Người lao động tận hưởng bầu không khí mùa hè bên dòng sông Seine

Sở hữu kích thước hoành tráng, bức tranh thể hiện mối liên kết giữa con người, tự nhiên với cuộc sống. Nhằm khắc họa bầu không khí mùa hè, Georges Seurat sử dụng bảng màu chủ đạo gồm xanh lục, hồng phấn, lam nhạt, trắng ngà.

Chính sự phối hợp hoàn hảo ấy đã gợi nên vẻ tuyệt mỹ, cảm giác tươi mát trong họa phẩm. Trên nền thiên nhiên, con người được tái hiện bằng nét cọ chéo cùng lớp màu mịn màng, qua đó bộc lộ dáng vẻ thư thái.

Nhìn xa hơn, người xem dễ dàng bắt gặp một chiếc thuyền đang nhẹ trôi nơi dòng nước. Không chỉ đại diện cho giới thượng lưu, hình ảnh con thuyền còn nhấn mạnh sự khác biệt giữa các tầng lớp trong xã hội.

“Không ai có thể diễn tả lớp bao phủ này bằng khả năng nhạy bén và sắc sảo, sự quan sát xuyên suốt hoặc tính nhất quán không ngừng nghỉ như Seurat.”- nhà phê bình kiêm họa sĩ người Anh Roger Fry

Sử dụng bố cục tinh tế, danh họa khéo léo đặt cây cầu Asnières, nhà xưởng công nghiệp Clichy lên hậu cảnh. Tựa dụng ý nghệ thuật, những chi tiết này là biểu tượng của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa tại Châu Âu thời bấy giờ.

Với hệ thống hình ảnh tinh tế, Seurat xây dựng hiệu ứng đối lập giữa giải trí với lao động, qua đó tái hiện nhịp sống quen thuộc nơi thủ đô nước Pháp.

Phổ biến trong hội họa, chủ đề người lao động thường xoay quanh nỗi vất vả, sự khó nhọc cùng những công việc nguy hiểm, đơn cử The Coalmen (Claude Monet), The Potato Eaters (Vincent van Gogh) hay Workers in the Snow (Edvard Munch).

georges seurat hinh anh 14 e1642953513529 - Georges Seurat: Người cha đẻ của nghệ thuật Điểm họa
Bức tranh The Coalmen (1875) tái hiện cuộc sống vất vả của người lao động nơi thủ đô Paris

Tuy nhiên, Georges Seurat đã thổi làn gió mới vào nghệ thuật khi đặc tả hoạt động giải trí của tầng lớp lao động. Nhằm chuẩn bị cho quá trình sáng tác, danh họa tiến hành phác thảo gần mười lăm bức tranh sơn dầu và hơn mười bản vẽ than chì.

Nếu bức tranh than chì tập trung vào từng nhân vật, khám phá độ đậm nhạt cùng hiệu ứng chuyển màu thì bản vẽ sơn dầu lại triển khai bố cục, thiết lập bối cảnh cho tác phẩm. 

Lấy cảm hứng từ phong cách cổ điển, Bathers at Asnières gợi nhớ đến chuỗi tuyệt tác như The Finding of Moses (Nicolas Poussin), Diana at Her Bath (Jean-Antoine Watteau), Bathing (Nicolaes Maes), Resurrection (Piero della Francesca), Diana Bathing with her Nymphs with Actaeon and Callisto (Rembrandt).

georges seurat hinh anh 15 e1642953560813 - Georges Seurat: Người cha đẻ của nghệ thuật Điểm họa
Chủ đề người tắm từng xuất hiện trên họa phẩm Bathing (1655 – 1660) của bậc thầy Nicolaes Maes

Kết hợp truyền thống với hiện đại, tác phẩm đã trở thành kiệt tác với giá trị trường tồn, vượt không gian, thời gian. Dẫu không gây ấn tượng từ lần trưng bày đầu tiên, họa phẩm vẫn được công nhận là bước chuyển tiếp quan trọng, là bản tuyên ngôn nghệ thuật trong thế kỷ mười chín.

Được lưu trữ tại Phòng trưng bày quốc gia ở London, Bathers at Asnières hiện nằm trong nhóm tác phẩm nổi bật nhất.

A Sunday Afternoon on the Island of La Grande Jatte (1884 – 1886) và kỹ thuật Điểm họa

Ra đời năm 1886, A Sunday Afternoon on the Island of La Grande Jatte là biểu tượng của nghệ thuật Điểm họa và thu hút công chúng nhờ chủ đề hiện đại, kỹ thuật tinh tế. Trong ánh nắng chan hòa, bức tranh khắc họa cuộc sống của người Paris khi họ thư giãn, tận hưởng không gian ngoài trời.

georges seurat hinh anh 9 - Georges Seurat: Người cha đẻ của nghệ thuật Điểm họa
Bản giao hưởng của màu sắc và đường nét được thể hiện trong tuyệt tác hội họa

Sử dụng phối cảnh độc đáo cùng các chấm sơn nhỏ, Georges Seurat tái hiện vô số hình ảnh từ cô gái quý tộc, con vật tinh nghịch, bãi cỏ xanh mượt, chiếc thuyền nhỏ bé đến người dân lao động, quý ông thượng lưu.

Nhằm thiết lập trạng thái tĩnh, phần lớn chi tiết trong tranh đều xuất hiện qua góc nhìn chính diện hoặc góc ngang. Điều này gợi nhớ đến những bức phù điêu Ai Cập, tranh bích họa thời Phục Hưng hay tượng điêu khắc Hy Lạp.

georges seurat hinh anh 16 - Georges Seurat: Người cha đẻ của nghệ thuật Điểm họa
Đường nét chạm trổ đầy tinh tế trên bức tượng điêu khắc Hy Lạp

Dù mang hơi thở truyền thống, một số học giả lại cho rằng nhân vật được khắc họa một cách cứng nhắc, rập khuôn, thiếu linh hoạt. Tuy nhiên, điểm “thiếu sót” ấy chính là dụng ý nghệ thuật của danh họa.

Bằng ngôn ngữ cá nhân, ông phê phán sự giả tạo ở xã hội hiện đại cùng cuộc sống nhàm chán, vô vị của tầng lớp thượng lưu. Không dừng lại ở đó, Georges Seurat tiếp tục nhấn mạnh lối sống phóng túng, tệ nạn mại dâm qua biểu tượng chiếc cần câu, chú khỉ nhỏ.

Nếu cần câu đại diện cho ham muốn thể xác, hành động bán dâm thì nghĩa bóng của khỉ cái (singesse) lại ám chỉ những cô gái làng chơi.

“Tôi vẽ như vậy vì tôi muốn tiếp cận một điều mới – thể loại tranh của riêng tôi.” – danh họa Georges Seurat

Xuyên suốt hai năm thực hiện tác phẩm, danh họa cho ra đời gần ba mươi bản phác thảo để nghiên cứu chi tiết, nhân vật cũng như xây dựng bố cục. Nhằm tạo hiệu ứng bóng đổ, Seurat ứng dụng chủ nghĩa Sắc độ khi kết hợp những tông liền kề, pha trộn nhiều gam màu riêng biệt.

Nhờ kỹ thuật Điểm họa, Georges Seurat đã thành công khi thiết lập mối liên kết giữa quang học với nghệ thuật, ánh sáng và màu sắc, qua đó chứng minh quan điểm tiến bộ cùng cách tiếp cận đúng đắn của bản thân.

Với giá trị trường tồn, A Sunday Afternoon on the Island of La Grande Jatte trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều tác phẩm đương đại, tiêu biểu như bản thiết kế sân vườn ở Công viên Topiary, áp phích giải thưởng Grand Prix Detroit Belle Isle (1993) hay bìa tạp chí San Francisco (2014).

georges seurat hinh anh 17 - Georges Seurat: Người cha đẻ của nghệ thuật Điểm họa
Vườn cây trong công viên Topiary lấy cảm hứng từ kiệt tác A Sunday Afternoon on the Island of La Grande Jatte

Họa phẩm hiện thuộc bộ sưu tập của viện nghệ thuật Chicago, một trong những bảo tàng nghệ thuật lớn và lâu đời nhất thế giới.

Nghệ thuật diễn xiếc cùng Circus Sideshow (1887 – 1888)

Nằm trong bộ tứ kiệt tác của Georges Seurat, Circus Sideshow (1887 – 1888) gây ấn tượng bởi đề tài thú vị cùng lớp nghĩa ẩn giấu. Qua khung cảnh buổi đêm, tác phẩm khắc họa màn trình diễn ở rạp xiếc Circus Corvi, phía đông thành phố Paris.

georges seurat hinh anh 18 e1643290955511 - Georges Seurat: Người cha đẻ của nghệ thuật Điểm họa
Lớp nghĩa ẩn giấu trên từng chi tiết trong họa phẩm Circus Sideshow (1887 – 1888)

Không giống những buổi diễn xiếc thông thường, màn biểu diễn trong tranh mang sắc thái êm đềm, tĩnh lặng và có phần bí ẩn. Kết hợp bảng màu trầm với phương pháp Điểm họa, Seurat tái hiện vô số nhân vật từ người đạo diễn, nghệ sĩ Trombone, các khán giả đến nhạc công phụ họa.

Nhằm tạo vẻ hài hòa cùng tính đối xứng, danh họa đặt người nhạc sĩ vào vị trí trung tâm, qua đó chia bức họa thành hai phần riêng biệt. Cách xây dựng bố cục này không chỉ thiết lập hiệu ứng thị giác, nhấn mạnh yếu tố hình học mà còn chứa đựng hàm ý sâu sắc.

Nếu người xem và nhạc công bên trái đại diện cho tầng lớp lao động thì vị đạo diễn cùng khán giả bên phải là biểu tượng của giai cấp thống trị, giới thượng lưu ở Paris. Bằng loạt chi tiết kể trên, Georges Seurat tiết lộ sự bất bình đẳng hiện diện trong xã hội đương thời.

“Parade de cirque (Circus Sideshow) tự tách biệt mình để trở thành bức tranh bí ẩn nhất của Seurat, một kiệt tác tiết lộ ý nghĩa đầy miễn cưỡng thông qua sự nghiền ngẫm, một giản đồ hình học đơn giản nhằm giấu đi sự sắp xếp phức tạp của không gian.” – nhà nghiên cứu nghệ thuật Robert Herbert 

Ngoài khoảng cách về tầng lớp, Seurat còn ám chỉ sự giả dối, suy thoái trong tư tưởng, đạo đức cũng như lối sống của một bộ phận chính trị gia người Pháp qua hình ảnh vị đạo diễn xiếc.

Về chủ đề, việc hòa trộn phong cách hiện đại với cổ điển của Circus Sideshow phần nào gợi đến bức tranh tường cổ kính, huyền bí trên lăng mộ của người Ai Cập.

georges seurat hinh anh 19 - Georges Seurat: Người cha đẻ của nghệ thuật Điểm họa
Bức tranh tường lộng lẫy tô điểm cho lăng mộ vua Tutankhamun

Dẫu không tỏa sáng từ lần đầu xuất hiện, họa phẩm vẫn truyền cảm hứng cho nhiều tuyệt tác như Grimaces and Misery (Fernand Pelez), Fair at Night (Louis Hayet) At the Circus Fernando, the rider (Henri de Toulouse-Lautrec).

Kiệt tác Circus Sideshow hiện được trưng bày tại Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan ở New York, một trong những bảo tàng nổi tiếng nhất thế giới với bộ sưu tập tác phẩm từ cổ đại đến đương đại.

Le Chahut (1889 – 1890) và điệu nhảy Cancan

Trưng bày tại triển lãm độc lập năm 1890, Le Chahut (1889 – 1890) trở thành tâm điểm của ánh nhìn khi sở hữu chủ đề hiện đại, kỹ thuật độc đáo. Đại diện cho thời kỳ Tân ấn tượng, tác phẩm đặc tả vũ điệu Cancan, điệu nhảy đầy sôi động và phổ biến tại Pháp trong thế kỷ mười chín.

georges seurat hinh anh 20 - Georges Seurat: Người cha đẻ của nghệ thuật Điểm họa
Nhịp điệu của màu sắc và đường nét trên tác phẩm Le Chahut (1889 – 1890)

Dẫu mô tả khoảnh khắc thoáng qua, bức tranh vẫn được hoàn thiện một cách chau chuốt bởi hiệu ứng ánh sáng tinh tế, kỹ thuật Điểm họa và nội dung thú vị.

Với chấm cọ điểm xuyết, Georges Seurat sử dụng bảng màu tông đất gồm nâu, cam, be xen kẽ xanh lam, lục nhạt, xám tro. Nhờ sự phối hợp hoàn hảo, danh họa tái hiện thành công khung cảnh náo nhiệt cùng nhịp sống về đêm ở Moulin Rouge, quán rượu kiêm vũ trường nổi tiếng bấy giờ.

Nhấn mạnh tính đồng bộ, nhóm vũ công xuất hiện trong tư thế tương đồng, gương mặt tươi tắn và phong thái tự tin. Hòa mình vào giai điệu mạnh mẽ, họ mang đến màn trình diễn táo bạo bằng loạt động tác như cú đá cao, kỹ thuật xoay người với cử chỉ gợi cảm.

“Nghệ thuật là sự hài hòa. Sự hài hòa là điểm tương tự giữa các mặt đối lập, nét tương đồng về giai điệu, sắc thái, đường nét.” – Georges Seurat

Sử dụng đường nét hướng lên qua nhiều chi tiết từ cây đàn, đôi mắt, nụ cười, cánh tay, bộ râu đến mũi chân, Seurat khéo léo gợi hiệu ứng chuyển động, biến họa phẩm tĩnh thành bức tranh sống động, chân thực.

Dù thể hiện chủ đề đương đại, Le Chahut lại sở hữu một vài yếu tố truyền thống như đường viền đậm, họa tiết trang trí bông hoa hay cơ thể mềm mại của nhân vật. Sự kết hợp hoàn mỹ ấy đã tạo vẻ tinh tế, nét sang trọng cho tác phẩm.

Cùng hệ thống màu sắc khoa học, họa phẩm thúc đẩy sự ra đời của ba trường phái Biểu hiện, Dã thú và Lập thể. Le Chahut hiện nằm trong phòng trưng bày của Kröller-Müller, bảo tàng nghệ thuật quốc gia tại Hà Lan.

Khối di sản nghệ thuật của danh họa Georges Seurat

Trong gần một thập kỷ hoạt động, Georges Seurat đã để lại khối di sản gồm bảy kiệt tác chính, bốn mươi bức ký họa cùng hàng trăm bản phác thảo.

georges seurat hinh anh 21 - Georges Seurat: Người cha đẻ của nghệ thuật Điểm họa
The Circus (1890 – 1891) mô tả màn biểu diễn đầy ấn tượng tại rạp xiếc Fernando

Với kỹ thuật tiến bộ, chuỗi họa phẩm tác động mạnh mẽ, góp phần định hình phong cách cho các nghệ sĩ Paul Signac, Henri-Edmond Cross, Paul Gauguin, Andre Derain, Henri Matisse, Bridget Riley, Vincent van Gogh.

Nhờ phương pháp Điểm họa, Vincent van Gogh cho ra đời nhiều tuyệt phẩm như Self-Portrait with Grey Felt Hat (1887), Self-Portrait with a Straw Hat (1887), Self-Portrait as a Painter (1888)Road with Cypress and Star (1890).

georges seurat hinh anh 22 - Georges Seurat: Người cha đẻ của nghệ thuật Điểm họa
Vincent van Gogh ứng dụng kỹ thuật Điểm họa để tạo vầng hào quang cho Self-Portrait with Grey Felt Hat

Lý thuyết màu sắc của Seurat còn ảnh hưởng đến Bridget Riley khi mở ra cách tiếp cận mới cho họa sĩ. Học hỏi từ danh họa, Riley đã xây dựng thành công phong cách trừu tượng và sau đó phát triển thành nghệ thuật thị giác (Op art).

Bộ sưu tập tranh của Georges Seurat hiện trưng bày tại nhiều bảo tàng lớn như Musée d’Orsay ở Paris, phòng trưng bày nghệ thuật Walker tại Liverpool, viện bảo tàng mỹ thuật Metropolitan ở New York, phòng trưng bày quốc gia tại Washington, viện Nghệ thuật Chicago, phòng trưng bày quốc gia ở London và bảo tàng Kröller-Müller tại Otterlo.

georges seurat hinh anh 23 e1643293153416 - Georges Seurat: Người cha đẻ của nghệ thuật Điểm họa
Phòng trưng bày nghệ thuật Walker là điểm đến hoàn hảo cho những người yêu nghệ thuật

Nhằm ghi nhận những đóng góp to lớn, bảo tàng Musee d’Orsay đã tổ chức triển lãm tranh của Seurat năm 1991. Với hơn một trăm tuyệt tác, buổi trưng bày không chỉ mang đến trải nghiệm tuyệt vời cho khách tham quan mà còn bộc lộ khía cạnh chân thực, gần gũi của danh họa.

Tựa lời tri ân dành tặng Georges Seurat, đài thiên văn Palomar đã sử dụng tên ông đặt cho tiểu hành tinh mang số hiệu 6678. Không dừng lại ở đó, hệ thống Google cũng tôn vinh Seurat bằng việc thiết kế riêng biểu tượng trang chủ (Google Doodle) vào ngày sinh nhật danh họa.

georges seurat hinh anh 24 - Georges Seurat: Người cha đẻ của nghệ thuật Điểm họa
Biểu tượng Google Doodle lấy cảm hứng từ nghệ thuật Điểm họa và bức tranh của Georges Seurat

Cuộc đời cùng tài năng của Georges Seurat còn tạo cảm hứng cho sự ra đời của những bộ phim, vở kịch và tiểu thuyết. Nổi bật nhất là vở nhạc kịch Sunday in the Park with George, sự phối hợp hoàn hảo giữa biên kịch James Lapine với nhà soạn nhạc Stephen Sondheim. 

georges seurat hinh anh 25 - Georges Seurat: Người cha đẻ của nghệ thuật Điểm họa
Sunday in the Park With George là bản hòa tấu nhịp nhàng giữa hội họa với nhạc kịch

Lấy cảm hứng từ A Sunday Afternoon on the Island of La Grande Jatte, vở kịch sở hữu nội dung cuốn hút và đoạt nhiều giải thưởng lớn như Pulitzer (1985) cho phim chính kịch, giải Laurence Olivier (1991) cho vở nhạc kịch hay nhất và giải Tony cho hạng mục thiết kế bối cảnh đẹp nhất.

Ngọc Vân

Đăng bởi: Hanoi1000.vn

Chuyên mục: Tổng hợp

Rate this post

Hanoi1000

Là một người sống hơn 30 năm ở Hà Nội. Blog được tạo ra để chia sẻ đến mọi người tất cả mọi thứ về Hà Nội. Hy vọng blog sẽ được nhiều bạn đọc đón nhận.

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button