Tổng hợp

Dublin: Khung cảnh văn hóa sống động của Ireland 

Ven bờ biển Ireland, có một vùng đất nổi danh với di sản văn học đồ sộ, sân khấu âm nhạc sống động và dân cư thân thiện tên Dublin. Khéo léo kết hợp giữa lịch sử cùng xu hướng đương đại, thành phố hiện được biết đến như trung tâm văn hóa – nghệ thuật hàng đầu thế giới.

dublin hinh anh 2 e1646553077627 - Dublin: Khung cảnh văn hóa sống động của Ireland
Khung cảnh xinh đẹp của thành phố Dublin

Không chỉ được trao danh hiệu Thủ đô Văn hóa Châu Âu năm 1991, Dublin còn là cảng biển chính, đóng vai trò then chốt trong lĩnh vực kinh tế, chính trị, khoa học của Ireland. Nhiều tập đoàn công nghệ như Google, Amazon, Facebook, Twitter đều lựa chọn đặt trụ sở tại thành phố. 

Quá trình hình thành và phát triển của Dublin

Dựa trên các bằng chứng khảo cổ được tìm thấy gần Vịnh Dublin, con người đã bắt đầu định cư tại thành phố từ khoảng sáu ngàn năm trước. Tuy nhiên, khu vực chỉ xuất hiện trong ghi chép lịch sử vào thế kỷ thứ hai sau Công Nguyên với tên gọi Eblana.

Năm 840, Dublin bị xâm chiếm bởi quân đội Viking và nổi lên như cảng nô lệ lớn nhất Tây Âu. Thành lập một thị trấn nhỏ ở bờ nam sông Liffey, người Viking đã đặt nền móng cho hoạt động thương mại xung quanh khu vực.

dublin hinh anh 3 e1646553212871 - Dublin: Khung cảnh văn hóa sống động của Ireland
Dublin đã trải qua nhiều thăng trầm lịch sử

Dẫu vậy, danh tính chính trị – văn hóa của Dublin chưa thực sự rõ ràng trong ba thế kỷ kế tiếp. Mãi đến khi người Norman cai trị lãnh thổ, thị trấn mới được công nhận là thành phố và trung tâm quyền lực của hoàng gia Anh.

Sau thời kỳ đô hộ kéo dài hơn bảy trăm năm, Dublin giành độc lập năm 1922 và giữ danh hiệu thủ đô Ireland cho đến nay. Vượt qua biến động lịch sử, thành phố trở thành một trong ba mươi đô thị hàng đầu thế giới với nhiều thành tựu rực rỡ về kinh tế – giáo dục – nghệ thuật.

Từ thị trấn thương mại Viking đến trung tâm quyền lực hoàng gia Anh

Theo Biên niên sử của Ulster, người Viking đã liên tục tấn công khu vực xung quanh Dublin từ thế kỷ thứ tám và chính thức nắm quyền kiểm soát vùng đất vào thế kỷ sau đó. Năm 841, họ thiết lập khu định cư đầu tiên tại đây mang tên Dubh Linn, dịch nghĩa là “hồ bơi đen”.

Lúc bấy giờ, điều kiện sống vẫn còn sơ khai với những túp lều gỗ cùng vài hoạt động buôn bán đơn giản. Cư dân chủ yếu sinh sống nhờ việc sản xuất hàng thủ công, sản phẩm dệt len và săn nô lệ.

dublin hinh anh 4 e1646553303464 - Dublin: Khung cảnh văn hóa sống động của Ireland
Dublin khởi nguồn từ thị trấn thương mại trong thời kỳ Viking

Đầu thế kỷ mười một, lợi nhuận khổng lồ từ thị trường nô lệ cùng vị trí ven biển đã biến nơi đây thành cảng giao thương nhộn nhịp. Khu định cư Viking được mở rộng sang phía bắc, bắt đầu tiến hành buôn bán với hai thị trấn láng giềng Chester và Bristol.

Sau ba thế kỷ thành lập, hàng rào phòng thủ Dubh Linn bị phá vỡ bởi quân đội Norman. Thành phố mất quyền tự trị, trở thành thuộc địa dưới quyền cai trị của Vua Henry II, người đồng thời là Lãnh chúa Ireland. 

dublin hinh anh 5 e1646553478862 - Dublin: Khung cảnh văn hóa sống động của Ireland
Thành phố trở thành thuộc địa của Norman vào thế kỷ mười một

Dưới sự cai trị của Norman, Dublin trải qua nhiều biến đổi mạnh mẽ về thành phần dân cư lẫn quy hoạch đô thị. Người Ireland bản địa lẫn cư dân gốc Viking phải chuyển khỏi vùng trung tâm, nhường chỗ cho các thương gia người Anh lẫn dòng người di cư từ xứ Wales.

Trong hai thế kỷ kế tiếp, hoàng gia Anh tiến hành xây dựng hệ thống phòng thủ vững chắc bao quanh thành phố, biến nơi đây thành trung tâm quyền lực của người Norman.

dublin hinh anh 6 e1646555788927 - Dublin: Khung cảnh văn hóa sống động của Ireland
Dublin phát triển nhanh chóng trong thời kỳ Norman

Không chỉ được củng cố về chính trị, Dublin còn trở thành trung tâm thương mại thịnh vượng bất chấp những cuộc tấn công từ quân đội Scotland. Nhiều công trình kiến trúc mới cũng xuất hiện trong giai đoạn này, tiêu biểu là Lâu đài Dublin và Nhà thờ Thánh Patrick.

Kỷ nguyên Tudor và mâu thuẫn tôn giáo sâu sắc 

Thế kỷ mười sáu, xã hội Dublin chứng kiến nhiều thay đổi mạnh mẽ dưới tác động từ cuộc chinh phạt Tudor, dòng dõi hoàng gia gốc Wales – Pháp nắm quyền cai trị Anh từ năm 1485 đến 1603.

Nhằm xóa bỏ tàn dư của chế độ Norman, vua Henry VII trực tiếp dẫn quân đến đàn áp và tiếp nhận ngôi vị lãnh chúa Ireland. Với cương vị trung tâm chính trị, thành phố là địa điểm đầu tiên diễn ra việc tráo đổi quyền lực giữa hai triều đại hoàng gia Anh. 

dublin hinh anh 7 e1646555973904 - Dublin: Khung cảnh văn hóa sống động của Ireland
Quân đội Tudor lật đổ chính quyền Norman tại Dublin

Ban đầu, cộng đồng dân cư Dublin đồng thuận với hành động giải trừ quân bị của người Ireland bản địa. Tuy nhiên, mâu thuẫn nảy sinh khi cuộc cải cách Tin lành bùng nổ tại Dublin, gây ra bất đồng trong giới quý tộc và làn sóng phản đối mạnh mẽ từ nhóm người theo Công giáo.

Dublin rơi vào thời kỳ hỗn loạn với hàng loạt phong trào biểu tình và chiến tranh triền miên. Đáng chú ý nhất là Chiến tranh Chín năm, sự kiện chống đối sắc lệnh bất công của hoàng gia Anh liên quan đến giá lương thực và dịch vụ khám, chữa bệnh cho dân cư bản địa.

Bất chấp phản ứng gay gắt của cộng đồng Công giáo Dublin, chính phủ Anh khuyến khích tín đồ Tin lành từ Anh di cư đến thủ đô Ireland nhằm đàn áp các phong trào nổi dậy đang diễn ra tại đây.

dublin hinh anh 8 e1646556212744 - Dublin: Khung cảnh văn hóa sống động của Ireland
Nhóm tín đồ Công giáo nổi dậy chống lại chính quyền

Kết quả là năm 1640, tín đồ Công giáo ở Dublin đã bị trục xuất ra khỏi khu vực trung tâm bởi lực lượng quân đội Anh, chấm dứt mâu thuẫn kéo dài hơn nửa thế kỷ. Thành phố trở lại ổn định dưới quyền kiểm soát của nhóm Tin lành, bước sang thời kỳ mới với nhiều bước tiến đáng kinh ngạc.

Dublin thịnh vượng dưới thời kỳ Gruzia

Từ nửa sau thế kỷ mười bảy, thành phố bắt đầu phát triển mạnh mẽ dựa trên chính sách quy hoạch tiến bộ và nền tảng thương mại sẵn có. Không chỉ chứng kiến sự tăng trưởng vượt bậc về dân số, Dublin còn ghi nhận nhiều thành tựu về kiến trúc, khoa học.

dublin hinh anh 9 e1646556565842 - Dublin: Khung cảnh văn hóa sống động của Ireland
Dublin chứng kiến nhiều sự biến chuyển kể từ nửa sau thế kỷ mười bảy

Lấy cảm hứng từ bản quy hoạch đô thị của Paris, những đoạn đường thời trung cổ nhỏ hẹp được thay thế bằng các đại lộ tráng lệ như phố O’Connell, Dame, Westmoreland và D’Olier.

Hàng loạt công trình mang tính biểu tượng cũng được xây dựng trong giai đoạn này, đơn cử Tòa nhà Quốc hội Dublin, Sàn giao dịch Hoàng gia Dublin. 

Lễ hội, hoạt động giao lưu văn hóa được thúc đẩy với sự thành lập của năm quảng trường lớn gồm Rutland, Mountjoy, Merrion, Fitzwilliam cùng Saint Stephen’s Green. 

Ngoài văn hóa, điều kiện sống của cư dân Dublin được cải thiện đáng kể nhờ dịch vụ y tế – nhà ở chất lượng. Đáng chú ý nhất là sự ra đời của vô số bệnh viện chuyên nghiệp gồm Jervis năm 1721, Mer Cancer năm 1734 và St Patrick năm 1754. 

dublin hinh anh 10 e1646556892982 - Dublin: Khung cảnh văn hóa sống động của Ireland
Khung cảnh thành phố trở nên khang trang nhờ chính sách phát triển hợp lý

Trật tự xã hội cũng ổn định với việc thành lập lực lượng cảnh sát thành phố năm 1786 và nhà tù Kilmainham mười năm sau đó. Chính sách phát triển đúng đắn giúp Dublin trở thành đô thị lớn thứ hai của Anh lúc bấy giờ, chỉ sau thủ đô London.

Vượt qua vũng lầy suy thoái và khởi đầu của thủ đô Dublin hiện đại

Bước sang thế kỷ mười chín, Dublin rơi vào thời kỳ suy thoái do phong trào khởi nghĩa thất bại của một nhóm chính khách Ireland. Nhằm dập tắt tư tưởng nổi dậy, chính phủ Anh ban hành Đạo luật Liên minh 1800, sáp nhập toàn bộ Ireland vào lãnh thổ Anh và thành lập Vương quốc Liên hiệp Anh – Ireland.

dublin hinh anh 11 e1646557658130 - Dublin: Khung cảnh văn hóa sống động của Ireland
Toàn bộ lãnh thổ Dublin bị sáp nhập vào Vương quốc Anh

Dublin phải chuyển giao quyền lực chính trị sang Nghị viện Westminster, đồng thời mất vị thế trung tâm thương mại cho Belfast, thành phố cảng phía Bắc nổi lên nhờ Cách mạng Công nghiệp, kỹ thuật đóng tàu và sản xuất vải lanh.

Mãi đến năm 1922, sau thành công của Chiến tranh Độc lập Ireland, Dublin mới giành lại tự chủ về mặt chính trị. Thành phố được trao danh hiệu thủ đô và trở thành trụ sở Quốc hội Ireland cho đến nay.

Tuy nhiên, kinh tế Dublin chưa thực sự khởi sắc trong sáu mươi năm kế tiếp do vướng xung đột vũ trang ở Bắc Ireland cùng kế hoạch phát triển chưa hợp lý của chính phủ mới. Tư tưởng dân tộc cực đoan khiến phần lớn kiến trúc cũ bị phá hủy, thay thế bằng hàng loạt cao ốc bê tông cứng nhắc.

dublin hinh anh 12 e1646557884188 - Dublin: Khung cảnh văn hóa sống động của Ireland
Dublin bắt đầu quá trình hiện đại hóa mạnh mẽ từ cuối thế kỷ hai mươi

Tình trạng này chỉ chấm dứt sau những năm 1980, khi các nhà quy hoạch Dublin nhận thức tầm quan trọng của việc bảo tồn di sản kiến trúc. Lấy Temple Bar và các công trình thời Georgia làm trung tâm, chính quyền thành phố thúc đẩy kế hoạch khu phố văn hóa nhằm phát huy giá trị truyền thống nơi đây.

Thập niên 1990 chứng kiến sự tăng trưởng vượt bậc của kinh tế Dublin. Hệ thống tàu điện, xe buýt được vận hành song song với quá trình xây dựng các khu đô thị mới, tiêu biểu là Trung tâm Dịch vụ Tài chính Quốc tế nằm dọc theo các bờ vịnh phía Bắc.

Theo số liệu của Eurostat, đến năm 2019 thì GDP Dublin đã vượt mức tám mươi tỷ euro, chiếm gần năm mươi phần trăm GDP Ireland. Trong danh sách đô thị châu Âu, Dublin xếp thứ mười một sau Paris, Madrid, Milan, Munich, Berlin, Amsterdam, Brussels, Barcelona, Rome và Hamburg.

dublin hinh anh 13 e1646558032372 - Dublin: Khung cảnh văn hóa sống động của Ireland
Thủ đô Ireland đóng vai trò quan trọng trong lĩnh vực khoa học – giáo dục

Là nơi đặt trụ sở của hàng loạt tập đoàn đa quốc gia, Dublin còn được biết đến như nhân tố tiên phong về khoa học, công nghệ và tâm điểm của hệ thống dữ liệu. Về giáo dục, thành phố nổi tiếng với Đại học Dublin, Đại học Quốc gia Ireland, Viện Công nghệ Dublin.

Kiến trúc Dublin và biểu tượng văn hóa – lịch sử thành phố

Dublin sở hữu gia tài kiến trúc phong phú, nơi lưu giữ dấu ấn văn hóa – nghệ thuật của thành phố trong quá trình phát triển. Từ những nhà thờ, quảng trường hùng vĩ theo phong cách Georgia đến công trình Tân cổ điển tuyệt đẹp, tất cả đều có thể tìm thấy tại thủ đô Ireland.

Không chỉ bảo tồn kho tàng cổ, giới chức Dublin còn tích cực thúc đẩy kiến trúc đương đại với lễ hội Open House Dublin. Diễn ra vào tháng mười hằng năm, sự kiện đem đến cơ hội trải nghiệm độc đáo, tạo môi trường sáng tạo cho cộng đồng kiến trúc sư thành phố.

Lâu đài Dublin – chứng nhân lịch sử Ireland

Được xây dựng vào đầu thế kỷ mười ba, Lâu đài Dublin từng là trụ sở hành chính của hoàng gia Anh trong gần tám thế kỷ. Xuất phát như một pháo đài cổ dưới thời Norman, lâu đài chứng kiến hàng loạt sự kiện lịch sử quan trọng, bao gồm sự thành lập của nhà nước Tự do Ireland.

dublin hinh anh 14 e1646558106765 - Dublin: Khung cảnh văn hóa sống động của Ireland
Lâu đài Dublin là nhân chứng của hàng loạt sự kiện lịch sử quan trọng

Sau năm 1922, Lâu đài Dublin trở thành địa điểm chuyên dùng cho các nghi lễ quốc gia trọng đại như lễ nhậm chức tổng thống, hội nghị Ủy ban Châu Âu lẫn các chuyến thăm cấp nhà nước.

Ngoài vị thế chính trị, địa điểm này còn thu hút nhờ kiến trúc ấn tượng và bộ sưu tập nghệ thuật vô giá. Đáng chú ý nhất là Sảnh Saint Patrick, phòng khiêu vũ chính với thiết kế lộng lẫy cùng ba bức tranh chạm khắc nổi tiếng của Vincenzo Valdre, họa sĩ kiêm kiến trúc sư người Ý.

Trinity College Dublin – khu phức hợp kiến trúc đa dạng

Thành lập dưới triều đại Nữ hoàng Elizabeth I, Trinity College Dublin được biết đến như cơ sở giáo dục – nghiên cứu hàng đầu châu Âu và sánh ngang Oxford, Cambridge. 

dublin hinh anh 16 e1646558204136 - Dublin: Khung cảnh văn hóa sống động của Ireland
Trinity College Dublin là một trong những đại học hàng đầu châu Âu

Ngôi trường này đã đào tạo ra hàng loạt danh nhân nổi tiếng, từ nhà văn Oscar Wilde, tiểu thuyết gia Samuel Beckett, nhà vật lý Ernest Walton đến tổng thống Ireland, Douglas Hyde.

Ngoài vai trò quan trọng trong lĩnh vực giáo dục, Trinity College Dublin còn nổi bật với khu phức hợp kiến trúc gồm Thư viện cổ theo phong cách Tân cổ điển, thiết kế Brutalist ở Thư viện Berkeley và xu hướng đương đại của Tòa nhà nghệ thuật.

dublin hinh anh 15 e1646558251314 - Dublin: Khung cảnh văn hóa sống động của Ireland
Thư viện cổ là địa danh ấn tượng nhất thuộc khuôn viên Trinity College Dublin 

Thiết kế bởi Thomas Burgh, Thư viện cổ gây ấn tượng với hàng cột Corinthian, mái Mansard, nội thất chỉn chu và hơn hai trăm ngàn cuốn sách cổ. Đáng chú ý nhất là bản thảo sách Kells cùng tài liệu gốc quyết định sự thành lập của Nhà nước Tự do Ireland.

Dublin và dấu ấn văn học đặc sắc

Dublin gắn liền với danh hiệu Thành phố văn học, môi trường lý tưởng dành cho việc sáng tạo liên quan đến ngôn ngữ, chữ viết. Từ văn xuôi, thơ ca, viết kịch đến sáng tác nhạc, thủ đô Ireland đều ghi dấu ấn mạnh mẽ và thúc đẩy chính sách phát triển riêng cho từng thể loại.

Nơi đây là quê hương của bốn người đoạt giải Nobel Văn học gồm William Butler Yeats, George Bernard Shaw, Samuel Beckett và Seamus Heaney. Trong đó, Beckett đã tạo nên trào lưu mới cho văn học thế kỷ hai mươi với chuỗi tác phẩm nổi tiếng Molly, Malone meurt, Premier amour.

“Đã từng thử. Đã từng thất bại. Không vấn đề. Thử lại. Thất bại một lần nữa. Thất bại tốt hơn.” – Samuel Beckett

Hiện nay, Dublin đã khởi xướng Giải thưởng Văn học IMPAC Dublin nhằm tôn vinh những tiểu thuyết gia hàng đầu thế giới và quảng bá những tác phẩm chất lượng như Nhớ về Babylon (David Malouf), Kho lưu trữ những đứa trẻ đã mất (Valeria Luiselli), Người giao sữa (Anna Burns).

Thành phố cũng xây dựng Bảo tàng James Joyce để lưu lại bộ sưu tập vô giá của nhà văn và tổ chức lễ hội Oscar Wilde phỏng theo nhân vật Dracula do Bram Stoker, một tác giả người Ireland tạo nên.

dublin hinh anh 17 scaled e1646558459782 - Dublin: Khung cảnh văn hóa sống động của Ireland
Bảo tàng James Joyce lưu trữ bộ sưu tập của nhà văn nổi tiếng người Ireland

Dưới sự thúc đẩy của tiến bộ công nghệ, chính sách phát triển và xu hướng đương đại, Dublin hiện chứng kiến hàng loạt biến chuyển lớn. Thủ đô Ireland đang ngày càng khẳng định vị thế hàng đầu trong mọi lĩnh vực từ y tế – giáo dục đến văn hoá – nghệ thuật.

Thảo Minh

Đăng bởi: Hanoi1000.vn

Chuyên mục: Tổng hợp

Rate this post

Hanoi1000

Là một người sống hơn 30 năm ở Hà Nội. Blog được tạo ra để chia sẻ đến mọi người tất cả mọi thứ về Hà Nội. Hy vọng blog sẽ được nhiều bạn đọc đón nhận.

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Back to top button