HPV là bệnh gì? Các dấu hiệu & cách phòng ngừa

Virus HPV được xem là “kẻ giết người thầm lặng” khi là tác nhân chính gây ra hàng loạt căn bệnh ung thư nguy hiểm ở cả nam và nữ giới. Việc hiểu rõ bản chất của loại virus này không chỉ giúp bạn bảo vệ sức khỏe bản thân mà còn bảo vệ hạnh phúc gia đình. Bài viết dưới đây sẽ giải đáp chi tiết thắc mắc HPV là bệnh gì và cung cấp lộ trình phòng ngừa toàn diện nhất.

Virus HPV là bệnh gì? Giải mã virus gây u nhú ở người

Nhiều người thường lầm tưởng HPV là tên của một loại bệnh cụ thể, nhưng thực tế, HPV (viết tắt của Human Papilloma Virus) là một nhóm gồm hơn 100 loại virus liên quan. Trong số đó, khoảng 40 loại có thể gây bệnh tại cơ quan sinh dục và các niêm mạc khác trên cơ thể người.

Theo các chuyên gia y tế, HPV được chia thành hai nhóm chính dựa trên khả năng gây ung thư:

• Nhóm nguy cơ thấp: Điển hình là chủng HPV 6 và 11. Nhóm này thường gây ra các loại u nhú lành tính, mụn cóc sinh dục hoặc sùi mào gà nhưng ít khi tiến triển thành ung thư.
• Nhóm nguy cơ cao: Bao gồm khoảng 14 chủng, trong đó HPV 16 và 18 là nguy hiểm nhất. Chúng có khả năng làm biến đổi tế bào và dẫn đến các loại ung thư ác tính.

Con đường lây nhiễm virus HPV

Hiểu được cơ chế lây lan là chìa khóa để trả lời câu hỏi “HPV là bệnh gì” và tại sao nó lại phổ biến đến vậy. Virus này cực kỳ dễ lây lan và bất kỳ ai đã từng có hoạt động tiếp xúc thân mật đều có nguy cơ nhiễm.

Tiếp xúc da với da và quan hệ tình dục

Đây là con đường phổ biến nhất (chiếm hơn 90%). Virus HPV tồn tại ở cơ quan sinh dục, hậu môn, miệng và họng. Việc quan hệ tình dục qua đường âm đạo, hậu môn hay đường miệng (oral sex) đều khiến virus dễ dàng xâm nhập qua các vết xước nhỏ trên niêm mạc.

Lây nhiễm qua các con đường phi tình dục

Dù hiếm gặp hơn, HPV vẫn có thể lây qua:

• Từ mẹ sang con: Xảy ra trong quá trình sinh nở khi thai nhi tiếp xúc với dịch tiết chứa virus ở âm đạo mẹ.
• Vật dụng trung gian: Sử dụng chung đồ lót, dụng cụ cắt móng tay, hoặc khăn tắm có dính dịch tiết của người bệnh. Tuy nhiên, virus này không sống sót lâu trên bề mặt khô nên tỷ lệ này khá thấp.
• Vết thương hở: Tiếp xúc trực tiếp với mụn cóc của người bệnh khi tay bạn đang có vết trầy xước.

Các triệu chứng và dấu hiệu nhận biết khi nhiễm HPV

Phần lớn người nhiễm HPV không hề biết mình mang mầm bệnh vì virus thường tồn tại âm thầm mà không gây đau đớn hay biểu hiện gì ở giai đoạn đầu. Tuy nhiên, tùy vào chủng loại virus, các dấu hiệu có thể xuất hiện sau vài tháng hoặc vài năm:

• Mụn cóc sinh dục: Các nốt sần nhỏ, màu hồng hoặc nâu, trông giống như súp lơ hoặc mào gà. Ở nữ thường mọc ở âm hộ, âm đạo, cổ tử cung; ở nam mọc ở dương vật, bìu.
• Mụn cóc thông thường: Xuất hiện dưới dạng các nốt sần sùi ở bàn tay, ngón tay hoặc khuỷu tay.
• Mụn cóc lòng bàn chân: Những khối u cứng, sần sùi ở gót chân hoặc lòng bàn chân, gây cảm giác đau châm chích khi đi lại.
• Mụn cóc phẳng: Các tổn thương hơi nhô cao, bề mặt phẳng, thường xuất hiện ở mặt (trẻ em), chân (nữ giới) hoặc vùng râu (nam giới).

Những căn bệnh nguy hiểm do HPV gây ra ở cả hai giới

Nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời, sự tồn tại dai dẳng của các chủng HPV nguy cơ cao sẽ dẫn đến những biến chứng không thể đảo ngược. Dưới đây là bảng thống kê các bệnh lý nguy hiểm liên quan đến HPV:

Ung thư cổ tử cung – “Nỗi ám ảnh” của phụ nữ

Hơn 99% các ca ung thư cổ tử cung có liên quan đến việc nhiễm HPV dai dẳng. Đây là loại ung thư phổ biến thứ hai ở nữ giới, có thể gây tử vong nếu không được phát hiện sớm qua các kỳ tầm soát.

Ung thư vòm họng và các bệnh lý ở nam giới

Nhiều nam giới chủ quan cho rằng HPV chỉ dành cho phụ nữ. Tuy nhiên, tỷ lệ ung thư vòm họng do HPV ở nam giới đang tăng cao do thói quen quan hệ tình dục đường miệng. Đáng lo ngại hơn, nam giới hiện chưa có quy trình xét nghiệm tầm soát chuẩn như phụ nữ.

Phương pháp chẩn đoán và xét nghiệm HPV hiện nay

Để xác định chính xác bạn có đang mang virus trong người hay không, các bác sĩ sẽ chỉ định thực hiện các kỹ thuật chuyên sâu. Việc chẩn đoán không chỉ dừng lại ở việc tìm virus mà còn nhằm đánh giá nguy cơ ung thư.

Xét nghiệm Pap Smear (Phết tế bào cổ tử cung)

Bác sĩ lấy mẫu tế bào từ cổ tử cung để soi dưới kính hiển vi nhằm tìm kiếm các tế bào biến đổi bất thường. Đây là phương pháp truyền thống giúp phát hiện sớm các dấu hiệu tiền ung thư.

Xét nghiệm DNA HPV

Đây là kỹ thuật tiên tiến sử dụng công nghệ sinh học phân tử để xác định sự hiện diện của bộ gen virus. Xét nghiệm này có thể chỉ ra chính xác bạn đang nhiễm chủng HPV nào (ví dụ có phải chủng 16 hay 18 không) để có phương án theo dõi đặc biệt.

Xét nghiệm Thinprep

Một phiên bản cải tiến của Pap Smear, giúp lấy được tối đa lượng tế bào và giảm tỷ lệ âm tính giả, cho kết quả chính xác hơn trong việc sàng lọc ung thư cổ tử cung.

Giải pháp phòng ngừa HPV hiệu quả nhất

Sau khi hiểu rõ HPV là bệnh gì và những hệ lụy của nó, câu hỏi quan trọng nhất là làm sao để phòng ngừa. Dưới đây là chiến lược 3 lớp bảo vệ cơ thể trước virus:

Tiêm vắc xin phòng HPV

Đây là biện pháp chủ động và hiệu quả nhất. Hiện nay, vắc xin có thể phòng ngừa các chủng nguy hiểm nhất như 6, 11, 16 và 18.

• Độ tuổi: Khuyến nghị từ 9 – 45 tuổi (cả nam và nữ).
• Hiệu quả: Ngăn ngừa đến hơn 90% các bệnh lý liên quan đến HPV.

Xây dựng lối sống an toàn

• Sử dụng bao cao su trong mọi hoạt động tình dục (lưu ý bao cao su không che phủ hết vùng da sinh dục nên vẫn có xác suất lây nhiễm thấp).
• Thực hiện chế độ “một vợ một chồng”, hạn chế số lượng bạn tình.
• Tránh hút thuốc lá: Người hút thuốc có khả năng tự đào thải virus HPV thấp hơn người bình thường.

Tầm soát định kỳ

Phụ nữ từ 21 tuổi trở lên nên thực hiện xét nghiệm Pap hoặc HPV định kỳ theo chỉ dẫn của bác sĩ. Việc phát hiện ở giai đoạn “tiền ung thư” giúp tỷ lệ điều trị khỏi lên đến gần 100%.

Giải đáp một số thắc mắc thường gặp về HPV

Sau đây là một vài câu hỏi mà nhiều độc giả băn khoăn và các giải đáp chi tiết: 

Nhiễm HPV có chữa khỏi được không?

Hiện nay chưa có thuốc đặc trị để tiêu diệt virus HPV hoàn toàn sau khi nhiễm. Tuy nhiên, tin tốt là hệ miễn dịch của cơ thể có thể tự đào thải virus trong khoảng 1-2 năm ở hầu hết các trường hợp. Các biện pháp điều trị hiện nay tập trung vào việc loại bỏ các tổn thương do virus gây ra (như đốt mụn cóc, cắt bỏ tế bào bất thường ở cổ tử cung).

Nam giới có cần tiêm vắc xin HPV không?

Rất cần thiết. Nam giới tiêm vắc xin không chỉ để bảo vệ bản thân khỏi ung thư dương vật, hậu môn, sùi mào gà mà còn giúp ngăn chặn việc lây truyền virus cho bạn đời, góp phần giảm tỷ lệ ung thư cổ tử cung trong cộng đồng.

Nhiễm HPV có mang thai được không?

Có. Nhiễm HPV vẫn có thể mang thai trong đa số trường hợp. HPV không trực tiếp gây vô sinh và phần lớn phụ nữ nhiễm virus vẫn thụ thai, mang thai và sinh con bình thường. Ngay cả khi nhiễm HPV nguy cơ cao, nếu chưa có tổn thương nghiêm trọng ở cổ tử cung thì thai kỳ vẫn an toàn khi được theo dõi y tế định kỳ. 

Việc lây HPV từ mẹ sang con là rất hiếm và không phải chỉ định bắt buộc sinh mổ. Tuy nhiên, nếu có tổn thương tiền ung thư nặng hoặc đang điều trị cổ tử cung, phụ nữ nên điều trị ổn định trước khi mang thai để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé.

>>>Tìm Hiểu Ngay: Zona Thần Kinh Là Gì? Nguyên Nhân Và Cách Điều Trị

Kết luận

Hy vọng bài viết đã giúp bạn trả lời được câu hỏi “HPV là bệnh gì” và nắm rõ mức độ nguy hiểm của loại virus này. Đừng để sự chủ quan làm ảnh hưởng đến tương lai. Hãy chủ động đi tiêm phòng sớm nhất có thể và thực hiện tầm soát sức khỏe định kỳ để bảo vệ bản thân trước những rủi ro từ HPV.

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo, khi có dấu hiệu bất thường, bạn vẫn nên đến các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và tư vấn chuyên môn. Đừng quên ghé thăm hanoi1000.vn để cập nhật thêm nhiều thông tin bổ ích khác thuộc nhiều lĩnh vực nhé!